Έφυγε η πανεπιστημιακή μας δασκάλα Άρτεμη Ξανθοπούλου -Κυριακού

Μια δυσάρεστη είδηση έφτασε από τη Θεσσαλονίκη, ο θάνατος της ομότιμης καθηγήτριας του ΑΠΘ Άρτεμης Ξανθοπούλου-Κυριακού. Η κυρία Ξανθοπούλου υπήρξε αγαπημένη καθηγήτρια για πολλές σειρές ιστορικών και φιλολόγων που αποφοίτησαν από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Ήταν ένας γλυκύτατος άνθρωπος που ενέπνεε και παρέδιδε μαθήματα ήθους και ευγένειας. Και αντιμετώπιζε τις όποιες (πολλές) δυσκολίες και […]

Τα Τέμπη τα Θεσσαλικά…

Οι εικόνες και τα κείμενα των παλιών μας αναγνωστικών μας συντροφεύουν για όλη μας τη ζωή. Ειδικά για όσους πήγαμε σχολείο πριν την επικράτηση της τηλεόρασης και της σημερινής παντοκρατορίας της εικόνας με τις δυνατότητες του διαδικτύου, τα κείμενα και η εικονογράφηση των αναγνωστικών ήταν ένας συνεκτικός δεσμός για γενιές μαθητών και μια σφραγίδα ανεξίτηλη. […]

1922. Τα πρώτα Χριστούγεννα στην προσφυγιά

Για τη σημερινή μέρα επέλεξα το πρωτοσέλιδο σκίτσο (υπογράφει ο Δ. Δήμας), πρωτοποριακής τεχνοτροπίας για την εποχή του, από το χριστουγεννιάτικο φύλλο του 1922 της αθηναϊκής βενιζελικής εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος». (Διευθυντής αναφέρεται ακόμη ο ιδρυτής της εφημερίδας, Ανδρέας Καβαφάκης, παρότι είχε δολοφονηθεί λόγω της αρθρογραφίας του από τον Φεβρουάριο του 1922.) Και το χρονογράφημα «Νοσταλγίες» […]

Θεσσαλονίκης ελευθέρια (στην Κύπρο του 1912)

Μέρα του Αγίου Δημητρίου και της Θεσσαλονίκης σήμερα. Φέτος η πρωτεύουσα της Μακεδονίας, και πρωτεύουσα των προσφύγων από το 1922, γιορτάζει τα 110 χρόνια ελεύθερου βίου. Στην Κύπρο η είδηση για την απελευθέρωση της πόλης έφθασε τηλεγραφικά αργά το βράδυ της 26ης Οκτωβρίου / 8 Νοεμβρίου 1912, και πρόλαβε να τυπωθεί στις εφημερίδες της επόμενης […]

Μνημεία για τον Γεώργιο Κατσάνη, τους πεσόντες – αγνοούμενους της 33ΜΚ και τον Θανάση Ζαφειρίου

Χτες, Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2022 έγιναν τα αποκαλυπτήρια δύο μνημείων που σχετίζονται με την άμυνα εναντίον της τουρκικής εισβολής. Στον Στρόβολο, ο υπουργός Άμυνας Χαράλαμπος Πετρίδης και ο Δήμαρχος Στροβόλου Ανδρέας Παπαχαραλάμπους αποκάλυψαν το μνημείο των πεσόντων – αγνοουμένων της 33 Μοίρας Καταδρομών και του διοικητή της, ταγματάρχη Γεώργιου Κατσάνη, από το Σιδηρόκαστρο του Νομού […]

Η Τζένη Καρέζη και το προσφυγόπουλο από την Κύπρο

Στα προσφυγόπουλα του 1974. Και σε όσους τα αγκάλιασαν Μια από τις πιο άγνωστες πτυχές της κυπριακής τραγωδίας του 1974 που για χρόνια παρέμεινε καταχωνιασμένη στο συλλογικό κυπριακό υποσυνείδητο και σε εκατοντάδες ψυχές, πριν 48 χρόνια παιδικές και νεανικές, είναι η φιλοξενία  παιδιών από την Κύπρο, μερικές βδομάδες ύστερα από την τουρκική εισβολή, του Ιουλίου […]

Δυο + ένας αποχαιρετισμοί για τον Γιάννη Κολιόπουλο (1942-2022)

Πριν από λίγες μέρες έφυγε από τη ζωή ο ιστορικός Γιάννης Κολιόπουλος, από τους πανεπιστημιακούς δασκάλους που καθόρισαν την ιστορική σκέψη όσων σπούδασαν ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ τις τελευταίες δεκαετίες. Ευτύχησα να έχω στις προπτυχιακές και μεταπτυχιακές μου σπουδές (1979-1985) καθηγητή τον Γιάννη Κολιόπουλο, που μετείχε αργότερα και στην επταμελή επιτροπή […]

Της Ιουστίνης, μοναχής (1967-2022)

Απεβίωσε χθες και τάφηκε σήμερα, στη Μονή του Αγίου Νικολάου Ορούντας, η μοναχή Ιουστίνη, ηγουμένη της Μονής από την ίδρυσή της, το 2001. Η Ιουστίνη (κατά κόσμον Ηλιάνα) γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου του 1967 στη Λάπηθο και ήταν το τέταρτο και τελευταίο παιδί του ιερέα της ενορίας του Αποστόλου Λουκά Λαπήθου, Παπαπολύβιου, από την Πλατανιστάσα […]

Του Σπύρου Σφέτα (1960-2021)

Οι Έλληνες ιστορικοί και η στενότερη ομάδα των ιστορικών – αποφοίτων του ΑΠΘ, άκουσαν με οδύνη τα νέα για τον θάνατο του Σπύρου Σφέτα που απεβίωσε χθες, 21 Νοεμβρίου 2021. Ήταν ο διαπρεπέστερος Έλληνας βαλκανιολόγος της γενιάς μας, με βαθιά γνώση των βαλκανικών γλωσσών, της βαλκανικής ιστορίας και ειδικότερα του Μακεδονικού ζητήματος. Πολυγραφότατος και φιλομαθέστατος […]

Νέα στοιχεία για τις σφαγές της 9ης Ιουλίου 1821

Η επέτειος των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης έδωσε την αφορμή για πολλές νέες έρευνες και εκδόσεις. Ένα από τα πιο ισχνά κεφάλαια της σχετικής βιβλιογραφίας και των γνώσεών μας για το 1821 είναι οι οθωμανικές πηγές και σε αυτόν τον τομέα κυκλοφόρησαν μερικά πολύ σημαντικά βιβλία. Ένα από τα πιο πρόσφατα […]