Χριστόδουλος Σώζος, 1912-2012

Ο Χριστόδουλος Σώζος

Ο Χριστόδουλος Σώζος

Κορυφώθηκαν αυτές τις ημέρες οι επετειακές εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τον θάνατο του Δημάρχου Λεμεσού Χριστόδουλου Σώζου στη μάχη του Μπιζανίου, στην πολιορκία των Ιωαννίνων, τις 6 Δεκεμβρίου 1912. Στη Λευκωσία τίμησε την μνήμη του Σώζου ο Δήμος Καραβά, ενώ ανάλογη εκδήλωση έγινε στη Λεμεσό, ανήμερα της επετείου, από τον Δήμο Λεμεσού. Σήμερα το απόγευμα θα γίνει σχετική διάλεξη στα Γιάννενα, ενώ προχθές Πέμπτη, με πρωτοβουλία του πρόεδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Γιαννάκη Ομήρου, το σώμα τίμησε την επέτειο τηρώντας μονόλεπτη σιγή. Αξίζει να θυμίσουμε ότι με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων, από το 1913, το πορτρέτο του Σώζου, όπως και του Λορέντζου Μαβίλη, πεσόντος επίσης έξω από τα Ιωάννινα το 1912, στον Δρίσκο, αναρτήθηκε σε αίθουσα του ελληνικού κοινοβουλίου. Προτομή του Σώζου έχει ανεγερθεί από το 1915 στον Δημοτικό Κήπο Λεμεσού όπως, εδώ και μερικά χρόνια, στο κέντρο των Ιωαννίνων (πάρκο Κατσάρη).
Για τον Σώζο έχουμε μιλήσει ξανά από αυτήν τη στήλη.  Ήταν, πιστεύουμε, ο μόνος από τη γενιά των Κυπρίων πολιτευτών πριν από το 1931 που μπορούσε να γίνει για την Κύπρο «ένας δεύτερος Ελευθέριος Βενιζέλος». Άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στην κυπριακή ιστορία και είχε πληθωρική δραστηριότητα, ως βουλευτής, ως δήμαρχος, ως δικηγόρος, ως συνιδρυτής του ΓΣΟ και της Ατμοπλοϊκής Εταιρείας Λεμεσού, ως άνθρωπος. Ήταν ο πρώτος Κύπριος βουλευτής που πήγαινε στις συνεδριάσεις του Νομοθετικού Συμβουλίου πάντοτε άριστα προετοιμασμένος, μελετώντας τη βρετανική νομοθεσία και τη σύγχρονη ιστορία της Αγγλίας, καταφέρνοντας  έτσι να φέρνει σε δύσκολη θέση την αποικιακή κυβέρνηση. Ουσιαστικά ο Σώζος ήταν ο πρώτος που άσκησε συστηματική και ουσιαστική αντιπολίτευση εναντίον των Βρετανών εντός της Βουλής, κερδίζοντας και τον σεβασμό τους.
Ο Σώζος ως Δήμαρχος Λεμεσού άφησε τεράστιο έργο, ενώ ως βουλευτής πρότεινε νόμους και υπέβαλε δεκάδες αιτήματα και επερωτήσεις, με ξεχωριστό ενδιαφέρον στην προστασία των αρχαιοτήτων και την εκπαίδευση. Ως άνθρωπος ήταν ιδιαίτερα αγαπητός: Φωνακλάς, εξωστρεφής, πήρε μέρος σε διασκεδάσεις στα ορεινά χωριά της περιοχής Λεμεσού που άφησαν εποχή, ενώ όταν πολεμούσε τραγουδούσε μεγαλοφώνως κυπριακά τραγούδια. Έμελλε, όμως, η μεγαλύτερη προσφορά ενός τόσο ζωντανού ανθρώπου στην πατρίδα του να ήταν ο θάνατός του στο Μπιζάνι, ως ενός απλού και ανώνυμου «άγνωστου στρατιώτη», από τις 10.000 περίπου πεσόντες αξιωματικούς και οπλίτες του ελληνικού στρατού στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913. Ο τάφος του, μάλιστα, δεν βρέθηκε ποτέ.
Και δεν ήταν μόνο το παράδειγμά του – στάση ζωής, δείχνοντας ποια πρέπει να είναι τα καθήκοντα του ηγέτη και των πολιτών απέναντι στην πατρίδα, όπως τα είχε περιγράψει και στο αποχαιρετιστήριο γράμμα προς την γυναίκα του: «Ημείς έχομεν καθήκοντα τα οποία ουδεμία δύναμις, ουδέν φίλτρον πρέπει να τα εμποδίζη από του να ενασκώνται. Αν είμεθα ηγέται των λαών, οφείλομεν διά του παραδείγματός μας και της θυσίας μας να τους παιδαγωγώμεν, όπως και εκείνοι γίνωσιν άνθρωποι συναισθανόμενοι τα καθήκοντά των.» Ο θάνατος του Σώζου  υπήρξε η θεαματικότερη κυπριακή εκδήλωση υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα στα 34 χρόνια βρετανικής κατοχής, ενώ αποτέλεσε την κραυγαλέα «ενηλικίωση» του κυπριακού ενωτικού κινήματος. Έγραφε ο συμπολεμιστής του, βουλευτής Λάρνακας – Αμμοχώστου Ευάγγελος Χατζηιωάννου, τραυματίας στη μάχη που σκοτώθηκε ο Σώζος, από το αθηναϊκό νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν: «Με το αίμα του, το οποίον επότισε την γην της Ηπείρου, αρχίζει να γράφεται και η αληθινή νεωτέρα ιστορία της νήσου μας. Είχαμεν πολλά και ημείς ειπεί διά την δόξαν των προγόνων. Ήτο καιρός με τας ιδικάς μας θυσίας να αρχίσωμεν να πελεκώμεν τας πέτρας του βάθρου και της ιδικής μας δόξης. H θυσία ήρχισεν υψηλή. Αι νέαι γενεαί θα έχωσι το δυνατόν χέρι που θα δεικνύη με αυστηρότητα τον δρόμον της εθνικής ανόδου.» Καλότυχη γενιά…

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος», στις 8 Δεκεμβρίου 2012.

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s