Κύπριοι και Γοργοπόταμος

Συμπληρώθηκαν πριν από λίγες ημέρες, στις 25 Νοεμβρίου, εβδομήντα χρόνια από την ανατίναξη το 1942 της γέφυρας του Γοργοποτάμου, μιαν εξόχως θεαματική και παράτολμη ενέργεια που επικράτησε να τιμάται ως η επίσημη αφετηρία του ένοπλου αντιστασιακού κινήματος στην Ελλάδα η οποία στέναζε κάτω από την τριπλή φασιστική κατοχή (Γερμανίας, Ιταλίας και Βουλγαρίας). Πέρα από τον αιφνιδιασμό των αρχών κατοχής και τη διακοπή για μερικές μέρες της σιδηροδρομικής συγκοινωνίας, απαραίτητης για τη μεταφορά εφοδίων στο γερμανικό στρατό της Βόρειας Αφρικής που μόλις είχε ηττηθεί στη δεύτερη μάχη του Ελ Αλαμέιν, ο Γοργοπόταμος απέκτησε τεράστια συμβολική σημασία, καθώς η επιτυχής έκβαση της καταδρομικής επιχείρησης υπήρξε αποτέλεσμα της συνεργασίας Βρετανών κομάντος (υπό τους Έντι Μάγιερς και Κρίστοφερ Γούντχαουζ) που στάλθηκαν ειδικά από τη Μέση Ανατολή, και Ελλήνων ανταρτών των δύο μεγαλύτερων ελληνικών ανταρτικών οργανώσεων του ΕΔΕΣ (του Ναπολέοντα Ζέρβα) και του ΕΛΑΣ (υπό τον Άρη Βελουχιώτη). Ήταν μια συνεργασία που, για διάφορους λόγους, δεν επαναλήφθηκε πολλές φορές.
Στον Γοργοπόταμο έδωσαν το παρόν τους και τρεις, τουλάχιστον Κύπριοι αντάρτες. Πολλοί από τους πρώτους «κλαρίτες» των ελληνικών βουνών ήταν στρατιώτες του βρετανικού εκστρατευτικού σώματος που ύστερα από τη γερμανική προέλαση του Απριλίου του 1941 απέφυγαν την αιχμαλωσία ή κατάφεραν να δραπετεύσουν από τους χώρους κράτησής τους και κρύβονταν σε ορεινές περιοχές: Αυστραλοί, Βρετανοί, Κύπριοι, Νεοζηλανδοί και Παλαιστίνιοι. Έτσι έγινε στη Μεσσηνία, στη Μάνη, στην Παρνασσίδα, στη Θεσσαλία, στο Πήλιο και στο Βόρειο Όλυμπο (περιοχή Λιτοχώρου). Αργότερα, άλλοι ενσωματώθηκαν στις ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις και άλλοι προσκολλήθηκαν στις βρετανικές στρατιωτικές αποστολές και χρησιμοποιήθηκαν από τους Βρετανούς ως σύνδεσμοι μεταξύ ανταρτικών ομάδων ή ως μεταφραστές. Σύμφωνα με τον Ε. Μάγιερς, τριάντα περίπου, ασύλληπτοι από τους κατακτητές, Κύπριοι στρατιώτες, πλαισίωσαν την πρώτη βρετανική αποστολή στην ελεύθερη Ελλάδα επιτρέποντας το σχηματισμό μιας «Κυπριακής Υπηρεσίας Αγγελιαφόρων», που μετέφερε μηνύματα και διαταγές στα διασκορπισμένα μέλη της αποστολής.
Δύο από αυτούς, οι Τζεμάλ Ναφή και Οσμάν Σουκρή, ήταν Τουρκοκύπριοι, από την Αρχιμανδρίτα της Πάφου. Αφού παρέμειναν ασύλληπτοι για περισσότερο από ένα χρόνο στα βουνά της Στερεάς Ελλάδας, προσκολλήθηκαν στην πρώτη ομάδα των Βρετανών κομάντος και χρησιμοποιήθηκαν για τη μεταφορά των εκρηκτικών υλών, μαζί με ένα συνάδελφό τους, Παλαιστίνιο στρατιώτη. Μετά τον Γοργοπόταμο ανέλαβαν και τα «οικιακά» των Βρετανών αξιωματικών στα λημέρια της Ρούμελης, αλλά και τη φροντίδα της νοσηλείας του, ασθενήσαντος, Μάγιερς.
Ανάμεσα στους άνδρες του ΕΛΑΣ που πήραν μέρος στην επιχείρηση Γοργοποτάμου ήταν, σύμφωνα με τις αφηγήσεις του, ο Γεώργιος Τριλλίδης από τα Καμπιά (απεβίωσε το 1992 στη Λευκωσία), κι αυτός αποκομμένος στρατιώτης του «Κυπριακού Συντάγματος». Στην εαμική βιβλιογραφία καταγράφεται η συμμετοχή ενός ακόμη Κύπριου στην πρώτη ομάδα των ανταρτών («μαυροσκούφηδων») του Βελουχιώτη, το καλοκαίρι του 1942, του «Παντελή». Προφανώς πρόκειται για τον Παύλο Φλούρου (Ππακλαβατζιή) από το Ριζοκάρπασο, κατόπιν για σειρά ετών, τοπικό γραμματέα του ΑΚΕΛ στη γενέτειρά του, και για τρία χρόνια εγκλωβισμένο στην Καρπασία ύστερα από την τουρκική εισβολή του 1974. Όπως γράφει ο Θ. Ζαμπάς στο βιβλίο του για την ιστορία του ΑΚΕΛ Αμμοχώστου, ο Φλούρου απεβίωσε το 1996 στον προσφυγικό συνοικισμό Μενεού.

 

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος», την 1 Δεκεμβρίου 2012.

Advertisements

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s