Πέρασαν οι βδομάδες των αποφοιτήσεων, τελείωσαν αισίως και οι ετήσιες βραβεύσεις, τα αριστεία, οι ανακοινώσεις των υποτροφιών των αποφοίτων. Τελευταίο ενθύμιό τους τα Δελτία Τύπου των «φιλοπροόδων εταιρειών» που βραβεύουν αρίστους και φέτος, με το πλατύ διαφημιστικό χαμόγελο σιγουριάς των εκπροσώπων τους…

Κι έπονται, στη φρίκη και στην οδύνη τους, οι σειρηνοφόρες ιουλιανές επέτειοι: στις 15 το πραξικόπημα και στις 20 η εισβολή. Για κάποιον λόγο που πιθανότατα έχει να κάνει με τα χρόνια που φεύγουν, ή ίσως συγκεκριμένες απώλειες φίλων που συνέβησαν πρόσφατα, εδώ και αρκετές βδομάδες, από τότε που πλησίαζε το τέλος του ακαδημαϊκού εαρινού εξαμήνου, σκέφτομαι έντονα την πρώτη μου σχολική βράβευση, πριν 54 χρόνια, τον Ιούνιο του 1972.

Είχαμε φτάσει τότε, ύστερα από έξι χρόνια, στο τέλος της φοίτησής μας στην Πρώτη Αστική Σχολή Λαπήθου. Κι ετοιμαζόμασταν, με το ανάλογο άγχος, για τις γραπτές εισιτήριες εξετάσεις στο Γυμνάσιο Λαπήθου. Ως Εκταίοι περάσαμε μια πολύ καλή χρονιά, είχαμε εκπροσωπήσει το σχολείο μας στο «Απαντήστε παιδιά» στο ΡΙΚ, η «παιδαγωγική ράβδος» που έπιπτε για τους πιο ζωηρούς από μας είχε αραιώσει αρκετά, τα πάρτυ γενεθλίων στα σπίτια των συμμαθητών και των συμμαθητριών μας είχαν πυκνώσει.

Μαζί με μας, βάδιζε με αυτοπεποίθηση προς τη νεωτερικότητα κι η Λάπηθος. Είχαν ιδρυθεί δειλά – δειλά κι οι πρώτοι άτυποι σύλλογοι γονέων που αναλάμβαναν πρωτοβουλίες, ίδρυσαν το πρώτο κοινοτικό νηπιαγωγείο στα χρόνια μας, βοηθούσαν στην κάλυψη άμεσων λειτουργικών αναγκών των εκπαιδευτηρίων της κοινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, μια ομάδα μητέρων της τάξης μας, που επισκέπτονταν τακτικά το σχολείο για να βοηθούν στο ημερήσιο συσσίτιο, σκέφτηκαν να μας δώσουν βραβεία επί τη αποφοιτήσει μας από το Δημοτικό. Πώς έγινε η αξιολόγηση δεν θυμάμαι, ωστόσο, με μεγάλη χαρά παρέλαβα, μαζί με το απολυτήριό μου από το Α΄Δημοτικό Σχολείο Λαπήθου, τον Ιούνιο του 1972, κι ένα ογκώδες σκληρόδετο καινούριο βιβλίο… Με μια ολοσέλιδη αφιέρωση στην πρώτη σελίδα με συγχαρητήρια, συμβουλές, υπογραφές και σφραγίδα.

Το δικό μου βραβείο ήταν μια εντυπωσιακή νέα έκδοση του «Μεγάλου Ψαρά» του Λόιντ Ντάγκλας με γαλάζιο εξώφυλλο, από τις εκδόσεις Δαρεμά. Ήταν το πιο σπουδαίο βιβλίο που μπήκε μέχρι τότε στην προσωπική μου βιβλιοθήκη και ο ενθουσιασμός μου ήταν ανάλογος. Στη Λάπηθο είχαμε μια πλούσια Δημοτική δανειστική Βιβλιοθήκη, που ήμουν τακτικός της εβδομαδιαίος επισκέπτης από τα δέκα μου χρόνια. Ο δημοτικός γραμματέας, αγαπητός μου φίλος αργότερα, Φρίξος Καϊμακάμης, σηκωνόταν από το γραφείο του σαν σε ιεροτελεστία και αμίλητος μου χρέωνε το βιβλίο που διάλεγα στο βιβλίο των δανειζόμενων. Και έφευγα, με φτερά στα πόδια, για το σπίτι μου, μερικές εκατοντάδες μέτρα ανατολικότερα από το Δημαρχείο για να βυθιστώ στο διάβασμα και να ταξιδέψω… Κυρίως μυθιστορήματα, Βερν, Ουώλτερ Σκοτ, Ουγκώ, Δουμάς, Πηνελόπη Δέλτα, Τάκης Λάππας του 1821 και δειλά – δειλά Βενέζης, Μυριβήλης, Θεοτοκάς, Καζαντζάκης… Όταν μπήκαμε στο Γυμνάσιο μάθαμε και την αντίστοιχη βιβλιοθήκη του Ελληνικού Γυμνασίου Λαπήθου. Δεν ήταν πολύ μεγάλη και την αποφεύγαμε οι των μικρών τάξεων, αφού ήταν δίπλα από τα γραφεία του Γυμνασιάρχη και του καθηγητικού συλλόγου και επιπλέον λειτουργούσε ως χώρος τιμωρίας για τα «ελαφρά παραπτώματα»… Αντί αποβολής, τρεις ώρες τιμωρία στη Βιβλιοθήκη… Λαμπρά μυαλά που το σκέφτηκαν!!! Και βέβαια, βιβλιοπωλείο με την κανονική σημασία της λέξης στη Λάπηθο προ του 1974 δεν υπήρχε.

Έτσι, στην παιδική μου βιβλιοθήκη του 1972-1974, ο «Μεγάλος Ψαράς» παρέμενε το αγαπημένο μου βιβλίο. Εννοείται ότι τον διάβασα, εκείνο το καλοκαίρι, δυο τρεις φορές, κι άλλες τόσες, την επόμενη χρονιά. Και καμάρωνα το βιβλίο στο γραφείο μου, ως μαθητής στο Γυμνάσιο πια.

Δυο χρόνια αργότερα, με την τουρκική εισβολή και την προσφυγιά, σε όσα πολύτιμα αφήσαμε πίσω ήταν και ο «Μεγάλος Ψαράς». Από τις πρώτες πληροφορίες που μάθαμε από τους εγκλωβισμένους του χωριού μας ήταν ότι τα βιβλία από τις δημόσιες βιβλιοθήκες της Λαπήθου πετάχτηκαν στους δρόμους και τέθηκαν στην πυρά. Τα έκαψαν. Το ίδιο έγινε και με τις λιγοστές ιδιωτικές βιβλιοθήκες του χωριού. Ανάμεσά τους κι η δική μας…

Πριν μερικά χρόνια, στα πενήντα χρόνια από το 1974, αφηγήθηκα στα παιδιά μου την ιστορία με το πρώτο μου βραβείο και τους είπα ποιο βιβλίο έλειπε περισσότερο από τη βιβλιοθήκη μου. Ύστερα από μερικούς μήνες, ο πρωτότοκός μου γιος, σε ένα ταξίδι του στην Πάτρα εντόπισε σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο την γαλάζια έκδοση του «Μεγάλου Ψαρά»… Δεν έχει τη χειρόγραφη αφιέρωση και τη σφραγίδα, αλλά μαζί με το βιβλίο επέστρεψαν πιο έντονες και δυνατές οι μνήμες. Των δασκάλων μας, των μητέρων του άτυπου συλλόγου γονέων, των συμμαθητών και των συμμαθητριών μου στην Α΄Αστική Λαπήθου το 1966-1972… Και του πιο μεγάλου βραβείου που έχω πάρει μέχρι τώρα…