Ευάγγελος Λουκάς – Κουταλιανός

Αύριο, 5 Ιουνίου, θα γίνουν στη Σαλαμίνα του Σαρωνικού, τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Ευάγγελου Λουκά, γνωστού με το επώνυμο Κουταλιανός. Τα αποκαλυπτήρια θα τελέσουν ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Ελλάδας, Δημήτρης Βίτσας και ο Κύπριος ομόλογος του, Χριστόφορος Φωκαΐδης. Στην εκδήλωση θα παραστούν επίσης, δηλώνοντας και την κυπριακή ευγνωμοσύνη, ο Μητροπολίτης Πάφου Γεώργιος και ο Δήμαρχος Πάφου, Φαίδωνας Φαίδωνος. Η ανέγερση της προτομής έγινε κατόπιν απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Σαλαμίνας, και υλοποιήθηκε με εισφορές της Αρχιεπισκοπής Κύπρου, της Μητρόπολης Πάφου και άλλων ιδιωτών και φορέων του νησιού μας. Πρόκειται για μια ιδέα για την οποία πάσχισε, εδώ και χρόνια, ο κοινοτάρχης Χλώρακας, Κλεόβουλος Παπακώστας. Προηγήθηκε, πριν από μερικούς μήνες, η αδελφοποίηση της Σαλαμίνας με τη Χλώρακα.

Αναφορά στον «καπετάν Βαγγέλη» και στη σύλληψή του, ως πλοιάρχου του καϊκιού «Άγιος Γεώργιος», στις 25 Ιανουαρίου 1955, είχαμε κάνει από αυτή τη στήλη στην 60ή επέτειο των γεγονότων που διαδραματίστηκαν στην ακτή Ροδαφίνια της Χλώρακας. Τότε συνελήφθηκαν, μεταφέροντας οπλισμό και πυρομαχικά για τον υπό προετοιμασία απελευθερωτικό αγώνα, ο Κουταλιανός, ο ιδιοκτήτης του καϊκιού Α. Μέλλος, από τον Πόρο, ο Α. Καραδήμας από τη Λιβαδειά, και οι ναύτες Μ. Χριστοδουλάκης από τη Νικήτη Χαλκιδικής και Μ. Αλιφραγκής από τη Σαντορίνη. Μαζί τους συνελήφθηκαν η ομάδα υποδοχής, όλοι Χλωρακιώτες, και ο δικηγόρος Σωκράτης Λοϊζίδης, στενός συνεργάτης του Γεώργιου Γρίβα, που επρόκειτο να επιστρέψει στην Ελλάδα. Ήταν το δεύτερο ταξίδι του Βαγγέλη Λουκά με οπλισμό προς την Κύπρο, αφού ήταν καπετάνιος και στο «Σειρήν», που τον Μάρτιο του 1954 μετέφερε τα πρώτα όπλα για τον κυπριακό αγώνα, στις ίδιες ακτές.

Ο καπετάνιος Ευάγγελος Λουκάς (1905-1983) από τη Σαλαμίνα, ήταν ένας από τους Έλληνες ναυτικούς που το 1941-1942 είχε προσφέρει, με αυτοθυσία, τις υπηρεσίες του στη διαφυγή στρατιωτικών του βρετανικού εκστρατευτικού σώματος, από την κατακτημένη από τους Ναζί Ελλάδα, στην Τουρκία και στη Μέση Ανατολή. Αργότερα, στρατολογήθηκε από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες που έδρευαν στη Σμύρνη, αναλαμβάνοντας τη διαφυγή Ελλήνων για τη Μέση Ανατολή, αλλά και μεταφορά οπλισμού στην κατεχόμενη Ελλάδα, για την αντίσταση κατά της φασιστικής κατοχής.

Δέκα περίπου χρόνια αργότερα, ανέλαβε ανάλογους κινδύνους υπέρ της Κύπρου. Γράφει ο Ανδρέας Αζίνας, υπεύθυνος από την πλευρά των Κυπρίων για τη μεταφορά του οπλισμού, στον πρώτο τόμο του βιβλίου του «50 χρόνια σιωπής. Η ώρα της αλήθειας», για την απάντηση του Ε. Λουκά, όταν τον ενημέρωσαν για τη διαδικασία πληρωμής του, για την αποστολή του στην Κύπρο: «Εγώ δεν θέλω λεφτά, ούτε πάω για λεφτά. Πάω γιατί μου γουστάρει, για τα αδέλφια μας. Δεν συζητάω για λεφτά. Έχω μπέσα εγώ.»

Ανάλογη απάντηση έδωσε ο Κουταλιανός και στη δίκη των συλληφθέντων του «Αγίου Γεωργίου», που συνέπεσε με την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ και προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον. Όταν του ζητήθηκε από τον πρόεδρο του Κακουργιοδικείου να μιλήσει πριν από την επιβολή της ποινής του, δήλωσε: «Ως Έλλην έπραξα το καθήκον μου και είχον ιεράν υποχρέωσιν να βοηθήσω τους αδελφούς μου της νήσου Κύπρου». Καταδικάστηκε σε φυλάκιση τεσσάρων χρόνων. Όπως είπε ο Βρετανός αρχιδικαστής, το δικαστήριο έλαβε υπόψη τα πιστοποιητικά του για την υπηρεσία του στον συμμαχικό αγώνα και τον ρόλο του στη διάσωση συμμάχων στρατιωτών.

Ο καπετάν Βαγγέλης αφού εξέτισε όλη σχεδόν την ποινή του, επέστρεψε στη Σαλαμίνα το 1959. Διατήρησε άσβεστη την αγάπη του για την Κύπρο, και την μετέδωσε και στην οικογένειά του. Αρνήθηκε να πάρει αποζημίωση, και το 1974 πρόσφερε τη σύνταξή του υπέρ των Κυπρίων προσφύγων. Η προτομή του, σε μια μικρή πλατεία της γενέτειράς του, θα θυμίζει έναν ανιδιοτελή Έλληνα μιας άλλης, μακρινής εποχής. Από αυτούς που η κοινωνία μας έχει τόσο πολύ ανάγκη σήμερα…

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος» στις 4 Ιουνίου 2016

Στη φωτογραφία, από τη δίκη του “Αγίου Γεωργίου”, ο καπετάν Ε. Λουκάς Κουταλιανός σε πρώτο πλάνο.

Koutalianos

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s