Ιάκωβος Κουμής, ο Κύπριος νεκρός στην έβδομη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

17 Νοεμβρίου σήμερα και ο Ελληνισμός τιμά την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Όπως έχουμε γράψει ξανά, στο Πολυτεχνείο στις 14 με 17 Νοεμβρίου 1973 έδωσαν το παρόν τους κι αρκετοί Κύπριοι φοιτητές, από διάφορες σχολές του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπάρχουν οι αφηγήσεις ορισμένων και το σχετικό βιβλίο του Λεμεσιανού φιλόλογου Ανδρέα Μακρίδη. Από τα θύματα της καταστολής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου είδα σήμερα ορισμένες ελλαδικές ιστοσελίδες να αναφέρουν ότι ο 16χρονος μαθητής Διομήδης Κομνηνός, ο πρώτος νεκρός της εξέγερσης (σκοτώθηκε στις 16 Νοεμβρίου 1973) ήταν Κύπριος, ωστόσο δεν έχω δει κάποια κυπριακή πηγή να το επαληθεύει αυτό και αμφιβάλλω αν είναι αληθής η πληροφορία.

Κύπριο νεκρό είχαμε το 1980, στα μεγάλα επεισόδια στην έβδομη επέτειο της εξέγερσης, τον πρωτοετή φοιτητή στη Νομική Σχολή, Ιάκωβο Κουμή, 26 χρονών, από τη Σωτήρα Αμμοχώστου, νιόπαντρο και νεοφερμένο στην Αθήνα, αφού είχε φτάσει εκεί δυο μήνες πριν για να κάνει πραγματικότητά του το όνειρό του και να σπουδάσει. Ο Ιάκωβος Κουμής βρέθηκε σε λάθος θέση και σε λάθος ώρα και δέχτηκε μετά το τέλος της πορείας άγρια επίθεση από άντρες των ΜΑΤ ενώ καθόταν αμέριμνος σε ένα ζαχαροπλαστείο της Πλατείας Συντάγματος. Δέχτηκε πολλά σφοδρά κτυπήματα από τα γκλομπς της τυφλής αστυνομικής βίας, νοσηλεύτηκε για μερικές μέρες κλινικά νεκρός στο “Λαϊκό” και εξέπνευσε στις 23 Νοεμβρίου 1980. Τη μέρα της πορείας, την Κυριακή 16 Νοεμβρίου 1980, υπήρξε ακόμη μια διαδηλώτρια νεκρή στην ίδια Πλατεία από κτυπήματα αστυνομικών, η 21χρονη εργάτρια Σταματίνα Κανελλοπούλου.

Στην εφημερίδα της Λευκωσίας “Χαραυγή”, της 26ης Νοεμβρίου 1980, αναδημοσιεύθηκε από τον αθηναϊκό “Ριζοσπάστη” συνέντευξη της Μαρίας Κουμή, χήρας του δολοφονηθέντος Κύπριου φοιτητή, στη δημοσιογράφο Αρετή Αθανασίου. Αναδημοσιεύω εδώ μερικά αποσπάσματα:

«Ο Ιάκωβος δολοφονήθηκε. Είναι το μόνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα. (…) Για μένα ήταν ένας σπάνιος άνθρωπος, ο άνθρωπός  μου. Τίμιος, με ένα χαμόγελο πάντα στα χείλη, ευαίσθητος. Είμασταν πολύ κοντά ο ένας στον άλλο. Γνωριζόμαστε από παιδιά. Γεννηθήκαμε και οι δυο στο ίδιο χωριό, στη Σωτήρα Αμμοχώστου. Πριν παντρευτούμε, ζήσαμε μαζί τρία χρόνια. Ονειρευόμαστε να φτιάξουμε μια ζεστή αληθινή οικογένεια. Δεν θέλω να θυμάμαι τα παιδικά μου χρόνια. Ήταν δύσκολα και φτωχικά. Από 12 χρονών δούλευα στο αγρόκτημα του πατέρα μου. Στα χαρτιά μου λέγομαι Μαρία Καΐκη του Ανδρέα, δεν πρόλαβα να αλλάξω ταυτότητα. Στην Κύπρο δεν υπήρχαν οι κατάλληλες συνθήκες για να πάω στο Γυμνάσιο. Δουλεύαμε και οι δυο τα πρωινά χωριστά και τα βράδυα χορεύαμε μαζί κυπριακούς χορούς σε τουριστικό ξενοδοχείο. Ο Ιάκωβος είχε τελειώσει μια τεχνική σχολή, το δίπλωμά του όμως δεν αναγνωριζόταν στην Ελλάδα. Είχε αφήσει στη μέση το Γυμνάσιο. Αποφασίσαμε να συνεχίσουμε και οι δυο σπουδές. Έτσι ο Ιάκωβος κάνει ένα χρόνο νυχτερινό Γυμνάσιο, παίρνει το απολυτήριο. Σταματάει τον Γενάρη του ’80 τη δουλειά του – μηχανολόγος στο διϋλιστήριο πετρελαίου – και διαβάζει εντατικά. Δίνει εξετάσεις και περνάει αμέσως στην Νομική Σχολή Αθηνών.

Το λαχταρούσε τόσο πολύ και το πέτυχε μετά από σκληρόν αγώνα. Παντρευόμαστε. Έρχομαι πρώτα εγώ στην Αθήνα στις 31 Αυγούστου. Πιάνω ένα μικρό δυάρι, στο οδό Αγχιάλου 43 στα Σεπόλια. Ο Ιάκωβος κανονίζει τα χαρτιά του στην Κύπρο και φτάνει στην Αθήνα, στις 24 Σεπτεμβρίου.  Πιάνω δουλειά στο βιβλιοπωλείο «Χνάρι» και το βράδυ αρχίζω να παρακολουθώ νυχτερινό γυμνάσιο. Το όνειρό μου ήταν να σπουδάσω παιδοψυχολογία στο εξωτερικό.

Έφευγα το πρωί στις 8 από το σπίτι και γύριζα μετά τις 11 το βράδυ. Δουλειά, σχολείο, διάβασμα. Η ζωή μας πολύ περιορισμένη. Για τη συντήρησή μας υπήρχε μονάχα ο δικός μου μισθός και λίγα χρήματα που είχαν απομείνει από το γάμο μας. Έψαχνε και ο Ιάκωβος να βρει μια δουλειά για να τα φέρουμε βόλτα. Δεν πρόλαβε όμως.

Στην αρχή, θυμάμαι, κοιμάμαστε σε δανεικό κρεβάτι. Ύστερα αγοράσαμε ένα δικό μας και ένα τραπέζι με τέσσερις καρέκλες. Ελπίζαμε, πως σιγά – σιγά θα φτιάχναμε το σπιτικό μας, έτσι όπως το θέλαμε. Αυτό ήταν το βασικό, παρόλες τις δυσκολίες…

Εκείνη την Κυριακή, θυμάμαι, είχαμε κανονίσει να κατεβούμε στην πορεία για να τιμήσουμε και εμείς τα θύματα του Πολυτεχνείου. Το πρωί ο Ιάκωβος έφερε στο σπίτι ένα ψυγείο μεταχειρισμένο και το έφτιαχνε για να λειτουργήσει. Κυττάζαμε μαζί τις φωτογραφίες του γάμου μας που έφερε ένας φίλος και γελούσαμε.

Το απόγευμα πήγαμε στο Πολυτεχνείο. Ακολουθήσαμε την πορεία μόνοι μας, όχι κάτω από οργανωμένο μπλοκ. Εγώ αρρώστησα από το στομάχι μου και στις 9 το βράδυ έφυγα και πήγα σπίτι. Στις 3 τα χαράματα ένας φίλος και γείτονας με ειδοποίησε για το συμβάν. Μετά μια ώρα περίπου τον είδα. Δεν περίμενα πως θα ήταν τόσο σοβαρό και ούτε που μπορούσα να φανταστώ πως μια τόσο ειρηνική πορεία θα είχε τέτοια τραγικά και απάνθρωπα αποτελέσματα.

Κάτι μέσα μου, μου έλεγε: «Δεν είναι δυνατόν, θα ζήσει.»… Πέρασε μια ολόκληρη βδομάδα γεμάτη δοκιμασίες και αγωνία. Ήρθε ένα βράδυ να μου πάρει κατάθεση η Ασφάλεια. Δεν δέχτηκα. Ο Ιάκωβος πέθανε σήμερα στις πέντε το απόγευμα. Έλειπα εκείνη τη στιγμή, ανέβαινα να τον δω. Τον είδα να τον κατεβάζουν από τις σκάλες… (…)

Ένοιωσα να γκρεμίζεται ένας ολόκληρος κόσμος μέσα μου. Το πρόσωπό του ήταν παραμορφωμένο και πρησμένο. Τις τελευταίες μέρες πειράχτηκαν και τα υπόλοιπα όργανα του σώματός του, έτσι σταμάτησε η καρδιά του… Τον σκότωσαν. Χωρίς να φταίει σε τίποτα, χωρίς να κάνει τίποτα, χωρίς καλά – καλά να το καταλάβει.

Δεν περίμενα ποτέ πως είναι δυνατό να σκοτώνουν ανθρώπους εν ψυχρώ. Ποτέ μου δεν φαντάστηκα πως σκοτώνουν ανθρώπους που κάθονται σε μια καρέκλα! Μ’ αυτό μπορώ να πω πως κινδυνεύει η ζωή του καθένα μας την κάθε στιγμή που καθόμαστε κάπου και πίνουμε ένα καφέ ή την ώρα που προχωράμε και πάμε στη δουλειά μας! (…)

Εκείνο που ξέρω είναι πως θα αγωνιστώ για να βρεθούν και να τιμωρηθούν οι στυγνοί δολοφόνοι του Ιάκωβου. Δεν θα ησυχάσω, αν δεν γίνει αυτό. Πώς αφαιρούν έτσι αδίστακτα ανθρώπινες ζωές;»

Ο Ιάκωβος Κουμής τάφηκε στο κοιμητήριο της γενέτειράς του Σωτήρας. Είχε προηγηθεί η τελετή της κηδείας του στον ναό της Φανερωμένης, στη Λευκωσία. Το φέρετρό του ήταν σκεπασμένο με την ελληνική σημαία…

Η αναγγελία της κηδείας του Ι. Κουμή, στην εφημ. “Σημερινή” της Λευκωσίας, στο φ, της 27ης Νοεμβρίου 1980.

Για τον τρόπο που κάλυψε τον θάνατο του Ιάκωβο Κουμή υ κυπριακός Τύπος βλ. το άρθρο μου, «Ο θάνατος του Ιάκωβου Κουμή στον κυπριακό Τύπο», περ. Τετράδια, τεύχ. 59 (Χειμώνας 2010 – Άνοιξη 2011), σσ. 69-84. Στη σελίδα μου στο Academia.edu: https://www.academia.edu/127441953/_%CE%9F_%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%99%CE%AC%CE%BA%CF%89%CE%B2%CE%BF%CF%85_%CE%9A%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C_%CE%A4%CF%8D%CF%80%CE%BF_%CF%80%CE%B5%CF%81_%CE%A4%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%B9%CE%B1_%CF%84%CE%B5%CF%8D%CF%87_59_%CE%A7%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82_2010_%CE%86%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BE%CE%B7_2011_%CF%83%CF%83_69_84

Σχολιάστε..