«Τα Οκτωβριανά»: Η άποψη των ηγετών του ΚΚΚ

Μια από τις ελάχιστα φωτισμένες πτυχές της οκτωβριανής εξέγερσης του 1931, την επέτειο της οποίας τιμούμε σήμερα (21 Οκτωβρίου 2017), αλλά και της ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος στην Κύπρο είναι η στάση του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου (ΚΚΚ). Η έλλειψη αρχειακών τεκμηρίων, ο θάνατος στη Σοβιετική Ένωση των, εξόριστων των Οκτωβριανών, κομμουνιστών ηγετών Χαράλαμπου Βατυλιώτη (Βάτη) και Κώστα Χριστοδουλίδη (Σκελέα) χωρίς να αφήσουν γραπτές μαρτυρίες, το πέρασμα του ΚΚΚ στην παρανομία, αλλά και η αποστασιοποίηση από το κόμμα  ηγετικών στελεχών της τότε εποχής, όπως του Πλουτή Σέρβα και του Κώστα Κόνωνα, καθιστούν ακόμη πιο θολό το τοπίο. Είναι γνωστό, πάντως, ότι το ΚΚΚ μετά από αμφιταλαντεύσεις προσχώρησε στην εξέγερση, για αυτό και ο κυβερνήτης Στορρς ανάμεσα στους δέκα Κυπρίους που εξόρισε ως πρωταίτιους του επαναστατικού κινήματος συμπεριέλαβε και τους Βάτη και Σκελέα. Επίσης, μετά την καταστολή της εξέγερσης, αρκετοί  κομμουνιστές, όπως και ενωτικοί πολιτευτές, φυλακίστηκαν ή «εντοπίστηκαν» από την αποικιακή κυβέρνηση σε απομονωμένα χωριά του νησιού. Όπως υποστήριξε ο Στορρς στην έκθεσή του για τα Οκτωβριανά, στις 24 Οκτωβρίου 1931 «ο εν Μόσχα εκπαιδευθείς κομμουνιστής Βατυλιώτης, ησπάσθη την χείρα του Αρχιεπισκόπου και υπεσχέθη προς αυτόν την υποστήριξιν του κόμματός του εν τω αμέσω κατά της Κυβερνήσεως αγώνι».

Ο Πλουτής Σέρβας καταγράφει, στο βιβλίο του «Ευθύνες», την προσωπική του μαρτυρία ότι το 1932 η Κομιτέρν (Κομμουνιστική Διεθνής) καθαίρεσε τον Βάτη από την ηγεσία του ΚΚΚ, καθώς του καταλόγισε τη λανθασμένη αντιμετώπιση της οκτωβριανής εξέγερσης του 1931 από το κυπριακό κόμμα. Όπως γράφει ο Σέρβας, η Κομιτέρν έκρινε ότι τα Οκτωβριανά ήταν «ένα γνήσιο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, όπου είχαν αντιπαραταχθεί δύο στρατόπεδα. Από τη μια το στρατόπεδο του λαού (κυρίως των πόλεων) με τους απλούς κομμουνιστές κάτω από την ηγεσία των εθνικιστών και της Εκκλησίας. Και από την άλλη το στρατόπεδο των ιμπεριαλιστών με σύμμαχο την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος».

Σήμερα, φέρνουμε στο φως μιαν άγνωστη δήλωση των Βάτη και Σκελέα από την εξορία τους, στο Λονδίνο, τον Δεκέμβριο του 1931, με την οποία αξιολογούν τα «Οκτωβριανά». Την εντοπίσαμε στην εφημερίδα του ΚΚΕ, τον «Νέο Ριζοσπάστη» στο φύλλο της 20 Δεκεμβρίου 1931, με βάση μια εξαιρετική μεταπτυχιακή εργασία, ανέκδοτη δυστυχώς ακόμη, του φοιτητή μας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, Αντρέα Τρύφωνος, με τίτλο «Ριζοσπάστης και Κυπριακό. Μια αιρετική οπτική του εθνικού ζητήματος (1925-1936)».

Οι Σκελέας και Βάτης (γενικός γραμματέας του ΚΚΚ, σύμφωνα με την εφημερίδα του ΚΚΕ), επαναλαμβάνουν στο κείμενό τους, ημερομηνίας 2 Δεκεμβρίου 1931, την πίστη τους στο όραμα της «ελεύθερης Κυπριακής Εργατο-αγροτικής Σοβιετικής Δημοκρατίας» και την αντίθεση στο «αντεπαναστατικό σύνθημα της Ένωσης με την Ελλάδα» και περιγράφουν ως εξής «το αυθόρμητο επαναστατικό ξέσπασμα του περασμένου Οχτώβρη»:

«Οι εργαζόμενες μάζες, αν και ξεσηκώθηκαν αρχικά με το σύνθημα της «Ένωσης με την Ελλάδα», μέσα στην πορεία των επαναστατικών γεγονότων ξεπέρασαν αυθόρμητα τα όρια του συνθήματος αυτού και πάνω από το κεφάλι των εθνικιστών ηγετών, άρχισαν ένα πραγματικό αντιϊμπεριαλιστικό αγώνα, σταμάτησαν την πληρωμή φόρων και χρεών, έκαμαν λεηλασίες και εμπρησμούς της κυβερνητικής περιουσίας, κατάστρεψαν γεφύρια και σιδηροδρομικές γραμμές και κατέληξαν σε συγκρούσεις με τις στρατιωτικές δυνάμεις του ιμπεριαλισμού. Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση οι εθνικιστές – «ενωτικοί» ηγέτες όχι μόνο κρύφθηκαν κι’ εγκατέλειψαν τον αγώνα, αλλά και ανοιχτά αποκήρυξαν το κίνημα και συστήνανε στο λαό «ησυχία» και «υπακοή» (εγκύκλιος του «εθνάρχου» Αρχιεπισκόπου).»

Πρόκειται για ένα σημαντικό κείμενο, όπου οι συντάκτες του, διεθνιστές πρωτοπόροι του ΚΚΚ, ισχυρίζονται ότι στο κόμμα τους οφείλεται η ριζοσπαστικοποίηση της οκτωβριανής  εξέγερσης, στο πλαίσιο «του ορθού επαναστατικού δρόμου». Παράλληλα, αντιφάσκοντας, αδυνατούν να κατανοήσουν ότι ο ενωτικός αγώνας στην αποικιοκρατούμενη Κύπρο ήταν απελευθερωτικός, και επομένως επαναστατικός. Ύστερα, επενέβη η Τρίτη Διεθνής για να γιατρέψει την «παιδική ασθένεια»…

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος» στις 21 Οκτωβρίου 2017

Το Κυβερνείο μετά την αποτέφρωσή του, στις 21 Οκτωβρίου 1931

Advertisements

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s