Πρωτοχρονιάτικες ευχές του …1921

Πρωτοχρονιά σήμερα, και το “Περί Ιστορίας” συμπληρώνει αισίως οκτώ χρόνια ζωής, καθώς γεννήθηκε τέτοιες μέρες, τον Ιανουάριο 2013. Ήταν, τότε, η εποχή που κορυφωνόταν η οικονομική κρίση που οδήγησε στην κατάρρευση των κυπριακών τραπεζών και τις δραματικές εικόνες του Μαρτίου 2013. Αυτές τις μέρες, μέρες εγκλεισμού και απαγορεύσεων λόγω της πανδημίας, αναζήτησα στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, στο Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, στη Λευκωσία, και στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων και την Εθνική Βιβλιοθήκη, στο διαδίκτυο, τα πρωτοσέλιδα του 1921. Μιας χρονιάς όπου συμπληρώνονταν εκατό χρόνια από την Επανάσταση του 1821 και συνεχιζόταν η Μικρασιατική εκστρατεία. Θυμίζω ότι είχαν προηγηθεί οι εκλογές του Νοεμβρίου και το Δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου του 1920, που οδήγησαν στην πανηγυρική παλινόρθωση του Κωνσταντίνου και την αναχώρηση του Βενιζέλου από την Ελλάδα, για τη Γαλλία. Οι ελληνικές πρωτοχρονιάτικες εφημερίδες του 1921, επομένως, κυκλοφορούν στο κλίμα θριάμβου (και ρεβανσισμού) των μέχρι τότε ηττημένων του Εθνικού διχασμού, των Κωνσταντινικών, οι οποίοι συνεχίζουν να καλλιεργούν τις μεγαλοϊδεάτικες προσδοκίες του Βενιζελισμού, μέχρι να επιστρέψουν ξανά, ύστερα από ενάμιση χρόνο, στην αυτοχθονική γοητεία του “Οίκαδε”…

Ξεκινώ με τις κυπριακές εφημερίδες. Πρώτα, οι ευχές της λευκωσιάτικης “Φωνής της Κύπρου” (φ. 31 Δεκεμβρίου 1920/13 Ιανουαρίου 1921).

Ο «Κυπριακός Φύλαξ» του Νικόλαου Καταλάνου ήταν λακωνικός στις ευχές του, παρότι από τους ηγέτες των εν Κύπρω Κωνσταντινικών. (φ. 31 Δεκεμβρίου 1920)

Η λέξη «φυλή», αρκετά συνηθισμένη για πολλές δεκαετίες στον 20ό αιώνα, επανέρχεται και στις ευχές του «Νέου Έθνους», εφημερίδας της Λάρνακας (φ. 1/14 Ιανουαρίου 1921).

Από τις ελλαδικές εφημερίδες (ακολουθώ αλφαβητική σειρά), στην «άκρως προοδευτική» εφημ. «Αθηναϊκή», φ. 2 Ιανουαρίου 1921, στο κύριο άρθρο «Ένα νέον 21» αναφέρεται στην υποχρέωση μίμησης του 21, υποδεικνύοντας ως «σύμβολα της ηθικής μας αναστάσεως», δύο νεκρούς: τον Κωνσταντίνο Έσσλιν και τον Ίωνα Δραγούμη.

Στο ίδιο φύλλο της «Αθηναϊκής», ενδιαφέρον προκαλεί μια έρευνα όπου Αθηναίοι και Αθηναίες εκφράζουν τις ευχές τους για το 1921. Ξεχωρίζει η άποψη της δεσποινίδος Ασπασίας Βότσαρη, η οποία ζητά, ούτε λίγο ούτε πολύ να μιμηθούν όλοι τον Τσερέπη και τον Κυριάκη (!), τους απότακτους αξιωματικούς που αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν τον Βενιζέλο στο Παρίσι…

Στο βενιζελικό «Έθνος», φ. 31 Δεκεμβρίου 1920, στο άρθρο «1821-1921», παρουσιάζει σύντομα τον αιώνα που μεσολάβησε από το 1821 και διατυπώνει την αγωνία για την απουσία από την εξουσία του Ελ. Βενιζέλου, τον οποίο διαδέχθηκαν «οι εκδιωχθέντες το 1909 μικροπολιτικοί».

Ο «Ελεύθερος Τύπος» του Ανδρέα Καβαφάκη, δημοσιεύει ένα πρωτοσέλιδο σκίτσο του Ν. Λύτρα για το νέο έτος, συνοδεύοντάς το με το ποίημα του Γεώργιου Δροσίνη, «’Υμνος των προγόνων 1821-1921». Ένα περίπου χρόνο αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1922, ο εκδότης του «Ελεύθερου Τύπου» δολοφονήθηκε, ως βενιζελικός δημοσιογράφος, και αφού είχε γλυτώσει από προηγούμενες απόπειρες στα Νοεμβριανά του 1917 και τον Αύγουστο του 1921 …

Από τον «Κόσμο» της Σμύρνης, φ. 1/14 Ιανουαρίου 1921, αποσπώ τη χρονογραφική στήλη «Με λίγα λόγια». Εκεί ο συντάκτης («Συρανώ») εκφράζει τα συναισθήματά των Ελλήνων της Σμύρνης για τα 100 χρόνια από το 1821. Το χρονογράφημα έχει λογοκριθεί από τις ελληνικές αρχές. Από το περιεχόμενο εξάγεται το συμπέρασμα ότι αφαιρέθηκε από τη λογοκρισία η πρόταση με τις περιγραφές των τουρκικών σφαγών του 1821. Οι τουρκικές σφαγές θα αναβίωναν, το καλοκαίρι το 1922 …

Στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο του 1921 της βενιζελικής «Πατρίδος», με διευθυντή και εκδότη τον Δ. Λαμπράκη, επιμένει με τόλμη να προβάλλει τον βενιζελικό θρίαμβο στις Σεβρές το 1920, αλλά και το ότι στις 4 Νοεμβρίου ο Βενιζέλος «έφυγεν εξόριστος».

Αντίθετα, το πρωτοχρονιάτικο πρωτοσέλιδο της «Πολιτείας» του Θ. Νικολούδη συνεχίζει να πανηγυρίζει για την ήττα του Βενιζέλου, δείγμα της ευφορίας και της χαράς των αντιβενιζελικών για τα αποτελέσματα των εκλογών και του Δημοψηφίσματος.

Στον «Ριζοσπάστη», επίσημη εφημερίδα του ΣΕΚΕ, υπό τη διεύθυνση του Γιάννη Πετσόπουλου, σε ένα από τα δύο πρωτοσέλιδα πρωτοχρονιάτικα σκίτσα σχηματίζεται ο αριθμός 1921, σε μια απόπειρα να συνδυαστούν με τα σύμβολα της «νέας θρησκείας», στην ορμή των πρώτων χρόνων ύστερα από το 1917. Η θέση του όπλου συμβολίζει τις απόψεις των πρώτων Ελλήνων κομμουνιστών εναντίον του πολέμου (και της Μικρασιατικής εκστρατείας).

Με σκίτσο καλύπτεται όλη η πρώτη σελίδα του πρωτοχρονιάτικου «Σκριπ». Εδώ, ο «γίγας ηγέτης της φυλής», μέσα σε δάφνες, φωτίζει το σκηνικό και στο βάθος προβάλλει ο ναός της Αγίας Σοφίας. Στο δεξιό άκρο η ελληνική σημαία πάνω στον Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης υποδεικνύει τα προηγούμενα άθλα του Κωνσταντίνου. Περιέργως, ως άλλος κακός οιωνός, το πρόσωπο του Κωνσταντίνου απεικονίζεται αρκετά γερασμένο…

Πολλές ευχές για Καλή χρονιά, με υγεία!

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s