Ένας Κύπριος στην αίθουσα της υπογραφής της Συνθήκης των Σεβρών

Συμπληρώνονται σήμερα (με το νέο, γρηγοριανό ημερολόγιο) εκατό χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών (28 Ιουλίου / 10 Αυγούστου), μιαν από τις μεγαλύτερες διπλωματικές επιτυχίες της νεότερης Ελλάδας και τη μεγαλύτερη ημέρα της πρωθυπουργίας του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ασχέτως εάν αποδείχθηκε εύθραυστη και άντεξε ελάχιστο χρόνο, φαινόταν να είχε πραγματοποιηθεί το βενιζελικό όραμα της “Ελλάδος των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών”.

Σε μια γωνιά της αίθουσας του εργοστασίου που κατασκεύαζε τα φημισμένα κρύσταλλα των Σεβρών παρακολούθησε την τελετή της υπογραφής της “τουρκικής ειρήνης” του Α’  Παγκοσμίου πολέμου και ο βουλευτής Λεμεσού – Πάφου, Νικόλαος Κλ. Λανίτης, εκ των φανατικότερων βενιζελικών του νησιού, εθελοντής των Βαλκανικών πολέμων και πατέρας της μεγάλης Ελληνίδας αθλήτριας Δόμνας Λανίτη-Καβουνίδη. Ο ίδιος έχει αφηγηθεί σε άρθρα του και στα βιβλία του τα ενθουσιώδη συναισθήματά του εκείνες τις στιγμές (ήταν παρών, στην ελληνική αντιπροσωπεία, σε μια κίνηση με ξεκάθαρο συμβολισμό, μαζί με τον εκπρόσωπο των Δωδεκανησίων, Σκεύο Ζερβό) αλλά και τη στιχομυθία του με τον Βενιζέλο.

Στις εφημερίδες της εποχής το περιστατικό έχει γραφτεί ελαφρώς διαφορετικά, δίνοντας έμφαση στη μελαγχολία του Λανίτη: Αντιγράφω:

“Κατά την “Εσπερίαν” [ελληνικό έντυπο του Λονδίνου] ο κ. πρόεδρος [Βενιζέλος] έχει πεποίθησιν εις τας αρχάς επί των οποίων στηρίζεται η πολιτική της Μ. Βρεττανίας και ελπίζει ότι γρήγορα θα εκπληρωθούν οι πόθοι των Κυπρίων. Μετά την υπογραφήν της Τουρκικής ειρήνης και εν αυτή τη αιθούση ο κ. Βενιζέλος στραφείς προς τον εκεί παρευρισκόμενον βουλευτήν Κύπρου κ. Λανίτην του είπε: “Και εις τα δικά σας. Διατί τόση μελαγχολία χωρίς λόγον; Η Ένωσις της Κύπρου θα γείνη και θα γείνη γρήγορα”…

Την επομένη ημέρας της Συνθήκης ο Βενιζέλος ήταν ακόμη πιο ξεκάθαρος, μιλώντας στον Λευκωσιάτη πολιτευτή Πασχάλη Κωνσταντινίδη:

“Εστέ βέβαιος, εστέ βέβαιος κ. Πασχάλη – είπεν ο Βενιζέλος προς τον γηραιόν πολιτευτήν κ. Πασχ. Κωνσταντινίδην επισκεφθέντα αυτόν την 11ην Αυγούστ. (ν.η.) και ζητήσαντα να πληροφορηθή περί της τύχης του ζητήματός μας – ότι η Κύπρος είναι ιδική μας. Διαβεβαιώσατε περί τούτου τους συμπατριώτας σας, όταν επανέλθετε εκείς εις την ωραίαν Νήσον σας. Εσκέφθην ότι δεν έπρεπε να πιέσω την στιγμήν αυτήν το ζήτημα, διότι εύρον την ενδιαφερομένην φίλην Δύναμιν απησχολημένην σφόδρα με δύο μεγάλα και ουσιώδη δι’ αυτήν ζητήματα… Ελπίζω ότι δεν θα είναι μακρά η αναβολή της λύσεως του Κυπριακού ζητήματος… Τον Νοέμβριον θα επανέλθω εις Αγγλίαν. Δύναται η Κυπριακής Αποστολή να αναχωρήση. Επί του παρόντος δεν έχει τί να γίνη.” (Πηγή: “Το Κυπριακόν”, εφημ. Σάλπιγξ (Λεμεσός), 18/31 Αυγούστου 1920)

Η “Κυπριακή Αποστολή” ήταν η πολυμελής “Κυπριακή Πρεσβεία” του 1918-1920, υπό τον αρχιεπίσκοπο Κύριλλο Γ΄, που παρέμεινε επί διετία στο Λονδίνο αμέσως μετά το τέλος του Μεγάλου πολέμου, ζητώντας από τους Βρετανούς την ένωση της Κύπρου. Η Συνθήκη των Σεβρών ήταν το ουσιαστικό άδοξο τέλος της “Πρεσβείας”, όπως επισημοποιήθηκε λίγο αργότερα με σκληρές δηλώσεις από το Υπουργείο Αποικιών.

Το ταξίδι του Βενιζέλου στο Λονδίνο, τον Νοέμβριο του 1920 δεν έγινε ποτέ… Οι πολύκροτες εκλογές του Νοεμβρίου γύρισαν το σύμπαν ανάποδα. Σήμερα, εκατόν χρόνια μετά, μπορούμε να δικαιώσουμε τον Λανίτη για τη μελαγχολία του….

Ο Νικ. Κλ. Λανίτης, στη Θεσσαλονίκη το 1913, με τη στολή του Έλληνα στρατιώτη

 

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s