Η έβδομη έκδοση του “Βιογραφικού Λεξικού”

Κυκλοφόρησε πρόσφατα, και παρουσιάζεται την ερχόμενη βδομάδα στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, η έβδομη έκδοση του «Βιογραφικού Λεξικού Κυπρίων 1800-1920» του Αριστείδη Λ. Κουδουνάρη. Πρόκειται για ένα δίτομο έργο, σε μεγάλο σχήμα, που ξεπερνά τις 1000 σελίδες. Η πρώτη έκδοση του βιβλίου έγινε το 1989, με 196 σελίδες και 657 λήμματα και ακολούθησαν οι επαυξημένες εκδόσεις του 1991, του 1995, του 2001, του 2005, του 2010 και η φετινή (2018), για πρώτη φορά σε δύο τόμους. Η κάθε επανέκδοση σήμαινε και την αύξηση τόσο των σελίδων του Λεξικού όσο και των βιογραφούμενων – λημμάτων. Στην παρούσα έκδοση οι βιογραφούμενοι ξεπερνούν τους 2400.

Το γεγονός ότι ένα βιβλίο με καθαρά κυπριακό ενδιαφέρον, που απευθύνεται σε ένα, κατά τεκμήριο, μικρό αναγνωστικό κοινό κατάφερε να έχει μέσα σε 29 χρόνια επτά εκδόσεις είναι ένας άθλος, που είναι δύσκολο να επαναληφθεί. Το βασικό χαρακτηριστικό των επανεκδόσεων του Λεξικού, εξάλλου, δεν είναι μόνο η ποσοτική αύξηση, των σελίδων ή του αριθμού των βιογραφουμένων. Όταν ο συγγραφέας κάνει λόγο για «επηυξημένη έκδοσι» αυτό σημαίνει όχι μόνο την προσθήκη νέων λημμάτων, αλλά και την παρακολούθηση της κυπρολογικής βιβλιογραφίας, των βιβλίων και των επιστημονικών περιοδικών, ακόμη και του ημερήσιου Τύπου, και τη συμπερίληψη των νέων πληροφοριών στους ήδη βιογραφηθέντες. Οι νέες πληροφορίες, ενίοτε, μπορεί να αφορούν και διορθώσεις σε βιογραφικά στοιχεία που έχουν καταγραφεί αλλιώς σε προηγούμενες πηγές ή μαρτυρίες. Ο Κουδουνάρης ενημερώνεται  βιβλιογραφικά, ενσωματώνει τα νέα στοιχεία, προσθέτει με ευλάβεια τις παραπομπές και απονέμει με την ίδια σχολαστικότητα τις οφειλόμενες ευχαριστίες.

Εκτός από τις συμβατικές πηγές, τις οποίες ο συγγραφέας γνωρίζει και μελετά συστηματικά, δηλαδή τις αρχειακές και τις δημοσιευμένες πηγές, τη βιβλιογραφία, τον ημερήσιο και τον περιοδικό Τύπο και τη σύγχρονη ιστοριογραφία, -σε αυτή την έκδοση, δειλά-δειλά, και το διαδίκτυο- ο Α. Λ. Κουδουνάρης αξιοποιεί και τις προφορικές μαρτυρίες. Σχεδόν σε κάθε λήμμα, ύστερα από τις βιβλιογραφικές αναφορές ακολουθούν οι ευχαριστίες σε όσους και όσες του έδωσαν πληροφορίες. Για κάθε βιογραφούμενο, ακόμη και τους πιο γνωστούς στον κυπριακό μικρόκοσμο, ο Κουδουνάρης κτύπησε εκατοντάδες πόρτες για να εντοπίσει ή να διασταυρώσει μια πληροφορία. Ανάλογες επαφές και δεσμούς διατηρεί και με την ολιγάριθμη κοινότητα των ιστορικών ή συναδέλφων ερευνητών, που ασχολούνται κατά κύριο λόγο με την κυπριολογία: Ο Αριστείδης Κουδουνάρης αποτελεί μια σπάνια για τον τόπο περίπτωση που ανοίγει την πόρτα του αλλά και τα συρτάρια του με το υλικό που συγκεντρώνει στους συναδέλφους του, ειδικότερα στους νέους. Από τότε που δεν είχαν ιδρυθεί ακόμη τα Πανεπιστήμια στην Κύπρο, ο Κουδουνάρης συμβούλευε, συζητούσε, κατατόπιζε, μάθαινε καμιά φορά και ο ίδιος από τους νεότερους ερευνητές. Η βοήθεια που πρόσφερε σε όλους μας είναι πολύτιμη: με τα βιβλία του, τις γνώσεις του, τις ανεξάντλητες αφηγήσεις του για τις προσωπικότητες της νεότερης ιστορίας της Κύπρου, που τις διανθίζει πάντοτε με πηγαίο χιούμορ και το απαραίτητο (απολαυστικό) αλατοπίπερο της αστικής λεμεσιανής του καταγωγής.

Τα βιογραφικά λήμματα του Λεξικού είναι ένας καθρέπτης και ένα πανόραμα της κυπριακής κοινωνίας των δύο προηγούμενων αιώνων, του 19ου και του 20ου. Ένας καθρέπτης που αποδίδει με ακρίβεια τα δεδομένα της εποχής: Οι άνδρες είναι περισσότεροι από τις γυναίκες, οι Έλληνες περισσότεροι από τους Τούρκους, οι Αρμένιοι περισσότεροι από τους Μαρωνίτες, οι απόδημοι της Αιγύπτου περισσότεροι από τους αντίστοιχους της Βρετανίας, κ.ο.κ. Χωρίς πιθανόν να το έχει συνειδητοποιήσει και ο ίδιος ο συγγραφέας, το Λεξικόν πέρα από τη χρηστικότητά του, και όσο πολλαπλασιάζονται οι «επώνυμοι Κύπριοι» που βιογραφούνται, μπορεί πλέον να εξετάζεται και ως πρωτεύουσα πηγή για τον ερευνητή, καθως δίνει απαντήσεις για πλήθος θεμάτων και ερωτημάτων, σχετικά με τη βιβλιογραφική παραγωγή, την ενασχόληση με τα κοινά, τους τόπους σπουδών, την επαγγελματική κατάρτιση, τις επαρχίες προέλευσης, κ.ο.κ.

Από την πρώτη έκδοση του Βιογραφικού Λεξικού, το 1989, το τοπίο στην κυπριακή ιστοριογραφία έχει αλλάξει θεαματικά. Ο ερευνητής έχει στη διάθεσή του σήμερα βιβλιοθήκες που λειτουργούν με εξυπηρετικά ωράρια, και εύκολη και σχεδόν απρόσκοπτη πρόσβαση όχι μόνο σε βασικά βιβλία της βιβλιογραφίας και στον Τύπο, αλλά και σε σημαντικές αρχειακές πηγές. Σε αυτό το διάστημα, το «Βιογραφικόν Λεξικόν Κυπρίων» του Αριστείδη Λ. Κουδουνάρη αποδείχθηκε ένα απαραίτητο εργαλείο για τον ερευνητή, είτε τον έμπειρο, είτε τον αρχάριο, είτε τον περίφημο μέσο «απλό αναγνώστη». Ένα βιβλίο με ανεκτίμητη συμβολή στην ανάπτυξη των σύγχρονων κυπρολογικών σπουδών.

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s