Από την ιστορία της κυπριακής γεωργίας

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ημερίδα διεξάγεται αύριο, 31 Οκτωβρίου 2015, στον Βοτανικό Κήπο Τροόδους «Α. Γ. Λεβέντης», με οργανωτή το Υπουργείο Γεωργίας. Θέμα της «Τα πρώτα χρόνια του Τμήματος Γεωργίας και η αγροτική ύπαιθρος». Είναι μια από τις σπάνιες φορές στα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας που μια κρατική υπηρεσία, το Υπουργείο Γεωργίας εν προκειμένω, επιδεικνύει έμπρακτα ενδιαφέρον για την ιστορία του τομέα με τον οποίο ασχολείται η υπηρεσία και οι υπάλληλοί της, και αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό και αξιέπαινο. Εξίσου ευοίωνο και ελπιδοφόρο είναι και το γεγονός ότι από τους δέκα ομιλητές στην ημερίδα οι πέντε είναι νυν ή πρώην υπάλληλοι του Υπουργείου Γεωργίας.

Η ιστορία της κυπριακής γεωργίας στα χρόνια της Αγγλοκρατίας αποτελεί μια νευραλγική πτυχή της αποικιακής παρεμβατικότητας στην κυπριακή καθημερινότητα και στην αλλαγή μακραίωνων νοοτροπιών και αντιλήψεων. Οι βρετανικές πηγές, ακόμη και στις δεκαετίες 1920 και 1930, μιλώντας για την κυπριακή γεωργία υποστηρίζουν ότι βρισκόταν, εν πολλοίς, στην εποχή του Ησιόδου και του Ομήρου. Η κατάσταση, βέβαια, όταν είχαν φτάσει οι Βρετανοί «ενοικιάζοντας» το νησί το 1878, ήταν ακόμη πιο τραγική, ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα της πλήρους αδιαφορίας και εγκατάλειψης της Κύπρου και των κατοίκων της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ειδικά στις τελευταίες δεκαετίες της Τουρκοκρατίας, αλλά της μακράς περιόδου ανομβρίας που έπληξε τον τόπο στη δεκαετία του 1870.

Η παρέμβαση των Βρετανών, όπως σε όλους τους τομείς της ζωής των κατοίκων του μεγαλύτερου νησιού της Ανατολικής Μεσογείου, δεν ήρθε άμεσα, όμως υπήρξε δραστική. Κομβικό σημείο για την ιστορία και την ανάπτυξη της κυπριακής γεωργίας ήταν ο διορισμός ως πρώτου διευθυντή Γεωργίας (1896-1904) του Παναγιώτη Γεννάδιου, ενός από τους πρώτους επιστήμονες Έλληνες γεωπόνους, με σπουδές στις Ηνωμένες Πολιτείες, γιου του μεγάλου δασκάλου του γένους, Γεώργιου Γεννάδιου και αδελφού του κορυφαίου διπλωμάτη Ιωάννη Γεννάδιου, πρέσβη για σειρά ετών στο Λονδίνο. Ο Παναγιώτης Γεννάδιος μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο θεμελιωτής της νεότερης κυπριακής γεωργίας. Ελάχιστοι άνθρωποι επηρέασαν τόσο καταλυτικά την εξέλιξη ενός τόσο ζωτικού τομέα της κυπριακής κοινωνίας όσο ο Έλληνας γεωπόνος, που συνδύαζε τη σύγχρονη επιστημονική γνώση με την ικανότητα της εκλαϊκευτικής μετάδοσής της, σε μια εποχή όπου τα 5/6 των Κυπρίων ζούσαν στην ύπαιθρο και ασχολούνταν με τη γεωργία.

Άλλος, παράλληλος, πυλώνας των βρετανικών αλλαγών ήταν η ίδρυση της γεωργικής και κτηνοτροφικής έπαυλης στην Αθαλάσσα (μετά το 1925, μετονομάστηκε σε «Κυβερνητική Έπαυλη»). Βοήθησαν επίσης στην ίδια κατεύθυνση και στην εισαγωγή νέων καλλιεργειών και η ίδρυση κατά τόπους φυτωρίων, η λειτουργία της Γεωργικής Σχολής, η προσπάθεια για τη διάδοση των σχολικών κήπων, η συστηματική καταπολέμηση της ακρίδας και των τρωκτικών, η προσπάθεια επίλυσης του αρδευτικού προβλήματος, η κυκλοφορία ενημερωτικών βιβλίων και περιοδικών, η παράλληλη φροντίδα για την ανάπτυξη των δασών. Καθοριστική ήταν και η έλευση στην Κύπρο των πρώτων ντόπιων γεωπόνων, πολύ πριν την ίδρυση της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι Γεώργιος Ζήνων, Χριστόδουλος Ιερωνύμου, Αντώνης Κλόκκαρης, Χριστόδουλος Πελαγίας, Προκόπης Συμεωνίδης. Κορυφαίος αυτής τη γενιάς των πρώτων Κυπρίων γεωπόνων ο Άνθιμος Πανάρετος, μια μεγάλη μορφή της ιστορίας της κυπριακής γεωργίας.

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος», την 1η Νοεμβρίου 2015

Κύπριοι χωρικοί, στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα. Καρτ ποστάλ του Μ. Καρεμφυλλάκη

sl5

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s