Πρωτοχρονιά σήμερα, και όπως είναι καθιερωμένο πια στο “Περί Ιστορίας”, θα δούμε τα πρωτοσέλιδα του αθηναϊκού και κυπριακού Τύπου, όπως τα εντοπίσαμε στις ψηφιακές βιβλιοθήκες της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, της Εθνικής Βιβλιοθήκης και του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, στη Λευκωσία.

Η πρωτοχρονιά του 1924 συνέπεσε με μια δύσκολη πολιτική περίοδο στην Ελλάδα. Η Μικρασιατική Καταστροφή, η “Επανάσταση” των Πλαστήρα-Γονατά, η Συνθήκη της Λωζάνης και το τεταμένο πολιτικό κλίμα εκτονώθηκαν με την αποτυχημένη “Αντεπανάσταση” του Οκτωβρίου 1923 των Λεοναρδόπουλου – Γαργαλίδη. Ακολούθησαν οι εθνικές εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923, με τη συμμετοχή μόνο των κομμάτων και των πολιτευτών της βενιζελικής παράταξης και τρεις μέρες αργότερα απομακρύνθηκε “προσωρινά” από την Ελλάδα ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄. Η απουσία του από την Ελλάδα θα παρατεινόταν μέχρι το 1935, ενώ τον Μάρτιο του 1924 η Δ΄ Εθνοσυνέλευση θα καταργούσε τη μοναρχία και θα κήρυσσε την αβασίλευτη Δημοκρατία, γεγονός που κατακυρώθηκε με το Δημοψήφισμα του Απριλίου 1924.

Με αυτό το πολιτικό κλίμα και με την αποστασιοποίηση σημαντικών πολιτικών και στρατιωτικών συνεργατών του Βενιζέλου από τον μέντορά τους, ιδρυτή του “Κόμματος των Φιλελευθέρων”, υποδέχθηκε η Ελλάδα το 1924. Ας σημειωθεί ότι οι μεγαλύτερες αντιβενιζελικές εφημερίδες είχαν διακόψει την κυκλοφορία τους μετά το κίνημα του Οκτωβρίου 1923 και δεν είχαν κυκλοφορήσει την Πρωτοχρονιά του 1924.

Το πρώτο φύλλο που επέλεξα (ταλαιπωρημένο από τον χρόνο) είναι η βραχύβια “Δημοκρατία”, όργανο της “Δημοκρατικής Ενώσεως” του Αλέξανδρου Παπαναστασίου, δημοσιεύει πρωτοσέλιδα ένα σκίτσο του Α. [Φρίξου Αριστέως] με τη φιγούρα της Δημοκρατίας. Εκτός από το κύριο άρθρο του Παπαναστασίου, σε άρθρο του Γεώργιου Κονδύλη, κεντρικού προσώπου και αρχικινηματία του ελληνικού Μεσοπολέμου τονίζεται: ”Από μιαν αφάνταστον εθνικήν καταστροφήν εβγήκε ένα μεγάλο εθνικό καλό. Από ταις φλόγαις της αγαπημένης Σμύρνης μας εβγήκε το φως της Ελληνικής Δημοκρατίας…”. Ανεξάρτητα από τις παλινωδίες και τον ρόλο του Γ. Κονδύλη είναι εκπληκτική η ομοιότητα με τον ρόλο της κυπριακής τραγωδίας του 1974 στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1974…. .

Κεντρικό θέμα της καθημερινότητας των ημερών ήταν το μπάχαλο που επικρατούσε με το ημερολογιακό ζήτημα. Η επαναστατική κυβέρνηση Πλαστήρα είχε υιοθετήσει το νέο (Γρηγοριανό) ημερολόγιο από το 1923, όμως η Εκκλησία της Ελλάδος το αποδέχθηκε τον Μάρτιο του 1924. Τα προβλήματα από το διπλό ημερολόγιο σατιρίζει η κεντρική γελοιογραφία στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο του “Ελεύθερου Τύπου”, με τίτλο “Το δίπορτον”.

Επόμενο άρθρο το πρωτοχρονιάτικο χρονογράφημα “Αττικαί Ημέραι” της εφημ. “Εμπρός”, μετριοπαθούς αντιβενιζελικού φύλλου, του Δ. Καλαποθάκη. Όπως γράφει, όσοι ακολουθούσαν το νέο ημερολόγιο είχαν πρωτοχρονιά, όσοι ακολουθούσαν το παλιό εισέρχονταν στην περίοδο των Χριστουγέννων “και οι ακολουθούντες τα νέα φορολογικά μέτρα της Κυβερνήσεως εισέρχονται εις το Πτωχοκομείον”…

Από τις κυπριακές εφημερίδες, ξεκινώ με το πρωτοσέλιδο της εφημ. “Σάλπιγξ”, της Λεμεσού, της οικογένειας Χουρμούζιου, της πιο φανατικής φιλοβενιζελικής εφημερίδας του νησιού, της 28ης Δεκεμβρίου 1923. Ο τίτλος του κύριου άρθρου εκφραστικότατος: “Έλα πατέρα να μας σώσης”, ενώ τη φωτογραφία του Ελευθέριου Βενιζέλου συνοδεύει η λεζάντα “Ο Μέγας εξόριστος”. Όπως είναι γνωστό όντως ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Ελλάδα στις αρχές του 1924, ωστόσο εγκατέλειψε σύντομα τη χώρα βλέποντας ότι οι ακραίοι της παράταξής του τον είχαν πλέον ξεπεράσει.

Και στην Κύπρο στις πρώτες ημέρες του 1924 κορυφώθηκε το πρωτοφανές ημερολογιακό μπάχαλο. Μικρό παράδειγμα το απόσπασμα που ακολουθεί από τον “Κυπριακό Φύλακα” της Λευκωσίας. Το ημερολόγιο της εφημερίδας δείχνει 9 Ιανουαρίου αλλά το εορτολόγιο τιμά τον Άγιο Στέφανο (27 Δεκεμβρίου)… Στη διπλανή στήλη το πιο σημαντικό γεγονός των ημερών στην Κύπρο, οι αποφάσεις της οργανωτικής επιτροπής του Παγκύπριου Αγροτικού Συνεδρίου που συνήλθε στο Λευκόνοικο την Πρωτοχρονιά του 1924. Εκτός από τον Κυριακό Ρωσσίδη, ιθύνοντα νου του κατοπινού “Αγροτικού Κόμματος” υπογράφουν οι Μάρκος Χαραλάμπους, Μιχ. Παπαπέτρου, Θεόδ. Σαββίδης, Αντ. Δίγκλης, Σουλεϊμάν Μουλλά Οσμάν, κ.ά..

Το 1924 η απογοήτευση στους Έλληνες της Κύπρου ήταν τέτοια που οι εφημερίδες για πρώτη φορά απέφυγαν τις πολιτικές – εθνικές ευχές υπέρ της Ένωσης. Εδώ οι ευχές της μεγαλύτερης εφημερίδας της εποχής, της “Ελευθερίας” στο φύλλο της 12ης Ιανουαρίου 1924.

Αντίστοιχες απολίτικες ευχές, στέλλει και ο αντιβενιζελικός “Κήρυξ” της Λεμεσού, ιδιοκτησίας του Κλέοβουλου Μυριανθόπουλου, με διευθυντή πια τον Δημ. Μ. Δημητριάδη (Ντόριαν). Εδώ το πιο ενδιαφέρον είναι το πρωτοσέλιδο σατιρικό ποίημα “‘Αης Βασίλης έρχεται”, που το υπογράφει “Ο φαρσέρ”. Το ύφος του ποιήματος θυμίζει έντονα τον Ευέλθοντα Πιτσιλλίδη (Εύσκιο Πεύκη).

Φίλες και φίλοι, πολλές ευχές για καλή και ευτυχισμένη νέα χρονιά!