Πρωτοχρονιά 1923 – 2023

Πρωτοχρονιά σήμερα και κατά το επικρατήσαν έθος του «Περί Ιστορίας» θα υποδεχθούμε τον νέο χρόνο με ματιές στον προ εκατονταετίας ελληνικό Τύπο, στην Αθήνα και στη Λευκωσία. Από τις αθηναϊκές εφημερίδες ξεχώρισα φέτος την «Πατρίδα», ένα ιστορικό ελληνικό φύλλο που είχε ιδρυθεί στο Βουκουρέστι από τον Σπ. Σίμο και από την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα μεταφέρθηκε στην ελληνική πρωτεύουσα. Κεντρική θέση στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο του 1923 έχει το σκίτσο του Ν. Καστανάκη, με τον απερχόμενο παληό χρόνο (1922) να παραδίδει έναν κουβά με υγρή κόλλα και την υπογραφή Λωζάνη στον «μικρούλη» διάδοχό του (1923), με την ευχή «να ψευτοκολλήσει το αγαλματάκι του», δηλαδή την κομματιασμένη Ειρήνη. Ένα σκίτσο που αποδίδει τις χαμηλές προσδοκίες της εποχής, στο τέλος του 1922, για τις πιθανότητες μιας στέρεης συμφωνίας ειρήνευσης, τουλάχιστον πιο ανθεκτικής από την Συνθήκη των Σεβρών.

Το 1923 η «Πατρίς» ήταν καθημερινή πρωινή εφημερίδα και είχε διευθυντή τον Γεώργιο Λαμπρίδη, ο οποίος υπέγραφε το πρωτοχρονιάτικο πρωτοσέλιδο κύριο άρθρο με τίτλο: «Η μεγάλη γραμμή της ελληνικής ιστορίας το 1922. Η έλλειψις κρατικού ιδανικού». Ο αρθρογράφος υποστήριζε ότι «ο Έλλην δεν εσχημάτισεν ακόμη έννοιαν Κράτους εις τον νουν του», ούτε «ο απλούς ελληνικός κόσμος», ούτε «η μορφωμένη τάξις του πληθυσμού του Ελληνικού Βασιλείου». Κι ούτε κατάφερε να δημιουργήσει «πάγιον, ισχυρόν και αυτοτελή κλάδον διοικητικών υπαλλήλων, ενός δευτέρου τρόπον τινά πατώματος του οικοδομήματος του Κράτους, εάν εις το πρώτον τοποθετήσωμεν τους ανθρώπους της πολιτικής και γενικούς τους δημοσίους ανθρώπους». Και, σε μια ενδιαφέρουσα αυτοκριτική, απέδιδε τη μόλις προηγηθείσα Μικρασιατική τραγωδία στη λανθασμένη νοοτροπία, «την ψυχολογίαν των Αθηνών» όπως την γράφει, με την οποία η Ελλάδα έφτασε «εις την μακρυνήν εκείνην χώραν». Το ακριβές απόσπασμα:

Το πρωτοχρονιάτικο φύλλο του 1923 της «Πατρίδος», ως εορταστικό, διανθίζεται από πολλά σκίτσα. Στην πρώτη σελίδα, εκτός από το κεντρικό πολιτικό σκίτσο ένα δεύτερο, στην κάτω δεξιά γωνία, ξαφνιάζει τον σημερινό αναγνώστη με τη νεωτερικότητά του για την επικρατούσα σοβαροφάνεια. Πρόκειται μάλλον για αντιγραφή από ευρωπαϊκό έντυπο (το υπογράφει ο Άμπελ Φεβρ) και παρουσιάζει ένα σύντομο χαριτωμένο διάλογο, την πρώτη μέρα του χρόνου, ενός απατημένου συζύγου με τη νεοτέρα συμβία του.

Από τα πολλά σκίτσα της δεύτερης σελίδας του φύλλου της «Πατρίδος» ξεχώρισα το παρακάτω (με την υπογραφή Καπύ), πάντα στο κλίμα της πρωτοχρονιάτικης έκδοσης. Ένας άνδρας παραλαμβάνει από τον ταχυδρόμο ένα δώρο σε τεράστια συσκευασία και περιχαρής αναμένει να διαβάσει το ποσό που είναι γραμμένο στο «τσέκι» (για να μην νομίζουμε ότι το κυπριακό «τσέκκι» αποτελεί γλωσσική ιδιοτυπία μας…).

Επιστρέφοντας στο σύνηθες σοβαρόν ύφος των εφημερίδων του 1923, θα δούμε τις πρωτοχρονιάτικες ευχές δύο εφημερίδων της Λευκωσίας. Πρώτα της παλαιότερης, της «Φωνής της Κύπρου», στο φύλλο της 31 Δεκεμβρίου / 13 Ιανουαρίου 1923. Οι «εθνικοί πόθοι» καταγράφονται αναλλοίωτοι, τέσσερις μόλις μήνες μετά τις φλόγες της Σμύρνης, όμως στη σκιά της Καταστροφής οι λέξεις ανόρθωσις και αποκατάστασις έχουν πλέον διαφορετική σημασία και διπλή ανάγνωση.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται με τις αντίστοιχες ευχές του «Κυπριακού Φύλακος», της εφημερίδας του εξόριστου από το 1921 Νικόλαου Καταλάνου, στο φ. της 28ης Δεκεμβρίου 1922. Απαραίτητη προϋπόθεση των «μεγάλων εθνικών ελπίδων», η «αποκατάστασις του εθνικού γοήτρου»…

Φίλες και φίλοι, Καλή χρονιά, με υγεία! Και καλή καρδιά!!!

Advertisement

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s