Ένας συλλογικός τόμος για τον Ιωάννη Καποδίστρια

Κυκλοφόρησε πριν από μερικές βδομάδες στην Αθήνα από τις εκδόσεις Κασταλία, σε επιμέλεια της Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη, Σοφίας Κ. Μωραΐτη και Στέλιου Α. Αλειφαντή, ο ογκώδης (664 συνολικά σελίδες) συλλογικός τόμος με τίτλο «Ιωάννης Καποδίστριας – Διεθνείς θεσμικές και πολιτικές προσεγγίσεις». Διαβάζουμε στην παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου:

«Ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε κορυφαία πολιτική προσωπικότητα στην ελληνική ιστορία και στις διεθνείς σχέσεις της εποχής του. Η δράση του αποτέλεσε μια από τις πλέον σημαντικές διαστάσεις της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και της ίδρυσης του Ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους, κι όμως πολλές κρίσιμες πτυχές της συνιστούν ακόμη αντικείμενο έρευνας. Εύστοχα ο Κωνσταντίνος Τσάτσος υπογράμμισε ότι «ο Καποδίστριας εξακολουθεί ακόμη τώρα να αναδύεται από το σκοτάδι, μέσα από τα αδημοσίευτα αρχεία των υπουργείων των Μεγάλων Δυνάμεων της Εποχής του, μέσα από την αλληλογραφία του και τα δημόσια έγγραφα, πολλά των οποίων δεν φέρουν την υπογραφή του, αλλά που είναι φανερό πως αυτός τα είχε συντάξει». Ο επετειακός αυτός συλλογικός τόμος του Ιδρύματος Διεθνών Νομικών Μελετών Καθηγητού Ηλία Κρίσπη – Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη για τα 200 έτη από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 επιχειρεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση στην προσωπικότητα και την δράση του Ιωάννη Καποδίστρια με συνεισφορές συγγραφέων που καλύπτουν πολιτικές, διεθνείς και θεσμικές πτυχές του έργου του, αναδεικνύουν νέες πηγές επιχειρώντας να διερευνήσουν ανεξιχνίαστες πλευρές και συνιστούν μια ουσιαστική συμβολή στον επιστημονικό και δημόσιο διάλογο. Μια πλειάδα επιστημόνων και ερευνητών καλύπτει ένα μοναδικό εύρος θεμάτων της ιστορικής διαδρομής του Ιωάννη Καποδίστρια, που υπήρξε θεμελιωμένη στην πατριωτική πεποίθησή του ότι «η αναγέννησις και η αληθής ανεξαρτησία ενός λαού δεν δύναται να είναι, ειμή και μόνον ίδιον έργον». (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Ο τόμος αρχίζει και τελειώνει με κείμενα των πρώην προέδρων της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου και Κωνσταντίνου Τσάτσου. Ακολουθούν τα άρθρα των Κωστή Ι. Αιλιανού, «Ο Μέττερνιχ και η Ελλάς του  Καποδίστρια 1827-1831», Στέλιου Αλειφαντή, «Ο προ-επαναστατικός  Καποδίστριας και το Ελληνικό Ζήτημα: Διεθνής ρευστότητα και πολιτική χειραφέτησης», Σέργιου Ζαμπούρα, «Για την πολιτική προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια», Στέργιου Π. Ζυγούρα, «”Ίνα εφορεύη και επιστατή εν πάσιν” VS “έλαβεν διαταγήν να κινήση φανερά διά της Δακίας” – Πεποιθήσεις και αντιφάσεις στην σχέση Ιωάννη Καποδίστρια – Φιλικής Εταιρείας», Γιώργου Καλπαδάκη, «Θεσμική συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους: Το σχέδιο για την γενική απογραφή γαιών (1831) και το ατέλεστο καποδιστριακό κτηματολόγιο», Χάρη Καραμπαρμπούνη, «Ευρωπαίος Καποδίστριας: Η “Αλληλέγγυα Συμμαχία”», Νικόλαου Καν. Κλαμαρή, «Η οργάνωση της δικαιοσύνης την εποχή του Κυβερνήτου Ιωάννου Καποδίστρια», Αντώνη Κλάψη, «Ιωάννης Καποδίστριας και η θεμελίωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής», Νικολάου Κ. Κουρκουμέλη, «Ο Ιωάννης Α. – Μ. κόμης Καποδίστριας. Τα πρόσωπα και τα προτάγματα του περιβάλλοντός του στην Κέρκυρα, Παναγιώτη Κουφάκη, «Ιωάννης Καποδίστριας. Ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας. Το νομικό σύστημα την εποχή του Κυβερνήτη και το ιδεολογικό του υπόβαθρο», Αναστασίας Σαμαρά-Κρίσπη, «Το δίκαιο κατά τα έτη της Παλιγγενεσίας (1821-1829)», Χαράλαμπου Αθ. Μηνάογλου, «Το ορθόδοξο στρατηγικό βάθος: Η Ορθοδοξία ως παράγοντας της εξωτερικής πολιτικής του Καποδίστρια», Χαράλαμπου Μπαμπούνη & Χρήστου Δεληγιάννη, «Εκπαίδευση και Παιδεία στα χρόνια του Ιωάννη Καποδίστρια (1828-1831)», Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου, «Ο Ιωάννης Καποδίστριας και οι  Μεγάλες Δυνάμεις στην ελληνική εσωτερική και εξωτερική πολιτική», Αντώνη Μπρεδήμα, «Από τα δημοκρατικά συντάγματα της Επιδαύρου και του Άστρους στο μοναρχικό καθεστώς του Όθωνα. Το χρονικό μιας μετάλλαξης μέσα από τα διπλωματικά έγγραφα της εποχής», Σοφίας Κ. Μωραϊτη, «Ο ελληνικός Διαφωτισμός και ο Καποδίστριας», Πέτρου Παπαπολυβίου, «Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η Κύπρος: Όψεις μιας μακράς πολυδιάστατης σχέσης», Ευάγγελου Χρ. Παπούλια, «Τα πρώτα δείγματα πολιτιστικής πολιτικής στο νεοσύστατο νεοελληνικό κράτος. Η πρωτοβουλία του Κυβερνήτη για την δημιουργία του πρώτου «Εθνικού και Αρχαιολογικού Μουσείου» στην Αίγινα»,
Στυλιανού Πολίτη,  «Η οργάνωση των Ενόπλων Δυνάμεων την εποχή του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια», Γεωργίου Δ. Πουκαμισά, «Η πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια στην παιδεία και τον πολιτισμό. Η περίπτωση Ανδρέα Μουστοξύδη», Λάζαρου Κ. Ριζόπουλου, «Οι δημοσιονομικές πολιτικές κατά την διακυβέρνηση του Κυβερνήτου Ιωάννη  Καποδίστρια», Ελένης Ε. Κούκκου,  «Κρίσεις Ευρωπαίων ιστορικών και διπλωματών για την διπλωματική σταδιοδρομία του Ιωάννου Καποδίστρια». Τέλος, στο Παράρτημα δημοσιεύεται το άρθρο της Αυγούστας-Μαρίας Καλούδη, «Τα Απομνημονεύματα από το Ημερολόγιο του Μέττερνιχ με αναφορές στον Ιωάννη Καποδίστρια: «”Μέττερνιχ εναντίον Καποδίστρια”».

Από την εργασία μου στον τόμο, που εξετάζει τις σχέσεις του Καποδίστρια με την Κύπρο, παραθέτω εδώ τον επίλογό της.

«Ανακεφαλαιώνοντας αυτή τη σύντομη αποτίμηση της σχέσης Καποδίστρια – Κύπρου, θα συμφωνούσαμε ότι πράγματι, «οι ρίζες του Κυπριακού» εντοπίζονται στην καποδιστριακή περίοδο. Είναι πεποίθησή μας, ότι υπάρχουν ακόμη πολλά άγνωστα κεφάλαια στους δεσμούς του Κερκυραίου πολιτικού με την Κύπρο. Ο Καποδίστριας υπήρξε ο πρώτος που διατύπωσε με σαφήνεια τα ιστορικά ελληνικά δίκαια επί της νήσου. Παράλληλα, όμως, όπως και οι επίγονοί του, που θα διαχειρίζονταν από την Αθήνα ως φλέγον ζήτημα το Κυπριακό, κατά τον 20ό αιώνα, αντιμετώπισε τις δυσκολίες του προβλήματος, που προκαλούσε κυρίως η ύπαρξη άλλων μεγάλων γεωγραφικών περιοχών, που είχαν μεγαλύτερη προτεραιότητα ως διεκδικήσεις για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Ένας άλλος, διαχρονικός κοινός τόπος που εντοπίζεται, είναι η απογοήτευση που ένοιωσαν οι «τριτάλανες Κύπριοι» με τον αποκλεισμό τους από την τελική εδαφική διευθέτηση του 1830-1832, η οποία μπορεί να παραλληλιστεί με τα ανάλογα κυπριακά συναισθήματα του 1920 ή του 1946. Ανεξάρτητα από την κατοπινή πορεία και την τραγική κατάληξη του Κυπριακού αλυτρωτικού ζητήματος, ο Ιωάννης Καποδίστριας, σε μια εποχή που επιδίωκε να πετύχει, μέσα σε ένα πλήθος αντιξοοτήτων, τη δημιουργία του ελληνικού κράτους έθεσε και το ζήτημα της Κύπρου στους εκπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων, ενώ δέχθηκε και υπομνήματα από τη μεγαλόνησο με ανάλογο περιεχόμενο, γεγονός με μεγάλη σημασία για το ιστορικό βάθος του κυπριακού ενωτικού κινήματος. Και τότε, όμως, όπως και στον 20ό αιώνα, τις αποφάσεις θα έπαιρναν «οι κρατούντες και διανέμοντες τας τύχας των εθνών», όπως πικρά είχε προείπει ο Ανδρέας Σολομονίδης – Χουρσίτ αγάς, τον Αύγουστο του 1828…»  

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s