1η Οκτωβρίου: Από τις περιπέτειες μιας επετείου

1η Οκτωβρίου 2020 σήμερα, και γιορτάζουμε επισήμως τα εξηκοστά γενέθλια της Κυπριακής Δημοκρατίας, που συμπληρώθηκαν την 16η Αυγούστου του τρέχοντος έτους. Μια από τις πιο απλές “δύσκολες ερωτήσεις” για τους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας ή όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της Κύπρου είναι γιατί καθιερώθηκε η 1η Οκτωβρίου ως κρατική επέτειος, πότε καθιερώθηκε η αργία και γιατί δεν εορτάζουμε την 16η Αυγούστου, που είναι η γενέθλια ημέρα της ανεξαρτησίας.

Τα παραπάνω ερωτήματα είναι απολύτως ενταγμένα στις τεράστιες δυσκολίες των πρώτων βημάτων ενός νέου κράτους, που απέκτησε την ανεξαρτησία του από τον αποικιακό ζυγό, ύστερα από τον τετραετή αγώνα της ΕΟΚΑ για ένωση με την Ελλάδα, και είχε να ξεπεράσει, πέρα από τα συνήθη προβλήματα μιας νεοσύστατης δημοκρατίας, τις δουλείες του ζυριχικού συντάγματος και την εκατέρωθεν καχυποψία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων του νησιού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ανέφερε οτιδήποτε για κρατική επέτειο. Στο άρθρο 5 αναφέρεται “Η ελληνική και τουρκική κοινότης δικαιούνται να εορτάζωσι τας ελληνικάς και τας τουρκικάς εθνικάς εορτάς αντιστοίχως.”

Αφού πέρασαν τρία χρόνια ζωής της Κυπριακής Δημοκρατίας, στις 11 Ιουλίου 1963 το Υπουργικό Συμβούλιο όρισε ως “ημέραν αργίας και εορτασμού της Ανεξαρτησίας” την 1η Οκτωβρίου, αντί την 16η Αυγούστου. Βλ. παρακάτω το ανακοινωθέν του Γραφείου Δημοσίων Πληροφοριών (Αρχείο Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών)

Το 1963 ήταν η πρώτη και τελευταία φορά που γιορτάστηκε η 1η Οκτωβρίου στη δεκαετία του 1960. Διαβάζουμε στην αθηναϊκή εφημερίδα “Ελευθερία” της 2ας Οκτωβρίου 1963:

Ακολούθησαν τα γεγονότα των Χριστουγέννων του 1963, η αποχώρηση των Τούρκων Κυπρίων από τα πολιτειακά τους αξιώματα και ο εγκλεισμός τους σε θύλακες, οι συγκρούσεις του 1963-1964, οι βομβαρδισμοί της Τηλλυρίας. Η “ημέρα της ανεξαρτησίας” μπήκε στο ψυγείο.

Μετά το πραξικόπημα, την τουρκική εισβολή, την προσφυγιά και την ξένη κατοχή του 1974, η 1η Οκτωβρίου επανέρχεται ως επίσημη ημέρα της Δημοκρατίας επί προεδρίας Σπύρου Κυπριανού, το 1977, μετά τον θάνατο του αρχιεπισκόπου, προέδρου Μακαρίου. Στις σκοπιμότητες και στους συμβολισμούς προστίθεται και η ανάγκη για την κρατική επιβίωση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Από τους πρώτους που σπεύδουν να στηρίξουν την αναβίωση της επετείου είναι η Ελλάδα. Στην εφημ. “Μακεδονία” της Θεσσαλονίκης (2 Οκτωβρίου 1977) εντοπίζεται το συγχαρητήριο τηλεγράφημα του προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τσάτσου.

Αντίστοιχα, τρία μόλις χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, το 1977 είναι σημαντικό κάθε μήνυμα για την επέτειο, ειδικά από τους ηγέτες των δύο υπερδυνάμεων, των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ. (Αρχείο Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών)

Πάντως, ο Τύπος στην Ελλάδα, σχολιάζει ότι τα μηνύματα από τις κυβερνήσεις των δυτικών ευρωπαϊκών χωρών είναι ελάχιστα, για τις επετείους των ετών 1977-1979. Το 1979 εντοπίζεται αποστολή συγχαρητηρίου μηνύματος από τη βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ και σταδιακά, τα επόμενα χρόνια, η επέτειος καθιερώνεται και σε διπλωματικό επίπεδο.

Στην εκπαίδευση, η σχολική αργία της 1ης Οκτωβρίου καθιερώθηκε το 1979. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η σχετική εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας (υπουργός Χρυσόστομος Σοφιανός: (Αρχείο Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών)

Αργότερα, καθιερώθηκε και η στρατιωτική παρέλαση.

 

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s