Τιμώντας τον Μητροπολίτη και Αρχιεπίσκοπο Λεόντιο

Την ερχόμενη Τετάρτη (18 Νοεμβρίου 2015) θα γίνουν στην αυλή του Αρχιεπισκοπικού Μεγάρου τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Λεοντίου (1896-1947). Αμέσως κατόπιν θα ακολουθήσει, στο Συνοδικό της Αρχιεπισκοπής, η παρουσίαση του βιβλίου του Κωστή Κοκκινόφτα «Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Λεόντιος» (Λευκωσία 2015). Η εξαιρετική όσο και τυχαία σύμπτωση, της ανέγερσης της προτομής και της έκδοσης μονογραφίας για τον Λεόντιο από τον πιο ειδικό για ζητήματα εκκλησιαστικής ιστορίας της Κύπρου, έναν ακούραστο και σεμνό ερευνητή, τον Κωστή Κοκκινόφτα, αποτελεί οφειλόμενη εκδήλωση τιμής σε μια από τις κορυφαίες εκκλησιαστικές προσωπικότητες της νεότερης ιστορίας του τόπου.

Ο Λεόντιος Λεοντίου γεννήθηκε στη Λεμεσό, στην οδό Βασιλείου Μακεδόνος, τον δρόμο που οι Λεμεσιανοί μελετητές ονόμασαν «Καρτιέ Λατέν» της πόλης τους. Με έμφυτη κλίση στα γράμματα και στον μοναχισμό, ο Λεόντιος με τη στήριξη του Μητροπολίτου Κιτίου Νικοδήμου Μυλωνά, σπούδασε στη Θεολογική Σχολή Αθηνών, από όπου πήρε το πτυχίο του με άριστα. Δίδαξε στο Ιεροδιδασκαλείο Λάρνακας και το 1930 εκλέχθηκε Μητροπολίτης Πάφου, συμπληρώνοντας μια από τις καλύτερες επισκοπικές συνόδους στη νεότερη εκκλησιαστική ιστορία της Κύπρου.

Η έκρηξη των Οκτωβριανών ανέτρεψε αιφνιδιαστικά και άρδην την κατάσταση. Όλες οι πολιτικές ελευθερίες των Κυπρίων αναστάληκαν και επιβλήθηκε απηνής δικτατορία. Το πλήγμα ήταν ιδιαίτερα βαρύ για την εκκλησία, αφού εξορίστηκαν οι Μητροπολίτες Κιτίου Νικόδημος και Κυρηνείας Μακάριος, ενώ μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Κυρίλλου Γ΄ (1933) έμεινε κενός, μέχρι το 1947, και ο αρχιεπισκοπικός θρόνος. Ο Λεόντιος βρισκόταν εκτός Κύπρου για ένα θρησκευτικό συνέδριο τον Οκτώβριο του 1931 και έτσι δεν είχε ανάμειξη στην εξέγερση, δεν του επιτράπηκε όμως η άμεση επιστροφή. Ως τοποτηρητής της Αρχιεπισκοπής και μόνος επίσκοπος από το 1933 μέχρι την επιστροφή του Κυρηνείας Μακαρίου, τα Χριστούγεννα του 1946, ο Λεόντιος επωμίστηκε τεράστιες ποιμαντικές, εκπαιδευτικές και εθνικές ευθύνες, μέσα σε ένα κυκεώνα προβλημάτων και έχοντας να αντιμετωπίσει την έντονη εχθρότητα των αποικιακών αρχών. Όχι μόνο αντεπεξήλθε άριστα, αλλά επέδειξε αξιοθαύμαστη μαχητικότητα και σθένος, παρότι σύρθηκε ατιμωτικά στα δικαστήρια για «στασιαστικούς λόγους» και καταδικάστηκε με περιορισμό στην Πάφο. Οι επιστολές του στον κυβερνήτη Πάλμερ για τα θέματα της κυβερνητικής επέμβασης στην ελληνική παιδεία της Κύπρου περιλαμβάνονται ανάμεσα στα σημαντικότερα κείμενα της πολιτικής ιστορίας της περιόδου της Αγγλοκρατίας και αποτελούν τεκμήριο αγωνιστικότητας, όταν αρκετοί πολιτευτές (από τους μη καταδικασθέντες) σιωπούσαν ή συνεργάζονταν ανοικτά με το καθεστώς.

Στη διάρκεια της Παλμεροκρατίας ο εθναρχικός ρόλος της κυπριακής εκκλησίας δοκιμάστηκε σκληρά. Μετά το τέλος της μακράς νύκτας της αποικιακής δικτατορίας, η Εκκλησία εξήλθε, χάρη κυρίως στους αγώνες του Λεοντίου,  ενδυναμωμένη και ηθικά ενισχυμένη. Ο ίδιος ο Λεόντιος εκλέχθηκε προκαθήμενος της κυπριακής εκκλησίας το 1947, ύστερα από τις πιο ταραχώδεις αρχιεπισκοπικές εκλογές του 20ού αιώνα. Έμεινε στο θρόνο του μόλις 36 ημέρες, καθώς απεβίωσε στις 26 Ιουλίου 1947.

Το έξοχο βιβλίο του Κωστή Κοκκινόφτα επιβεβαιώνει το ενδιαφέρον της σύγχρονης ιστοριογραφίας για τον Λεόντιο: Μιαν προσωπικότητα με κομβικό ρόλο στην αντίσταση εναντίον της αποικιοκρατίας, στη σύγκρουση της Εκκλησίας με τον αυταρχισμό της Πολιτείας και στη (μάταια) προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, κατά το 1944-1947.

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος» στις 14 Νοεμβρίου 2015

Η προσωπογραφία του Λεοντίου, στο Συνοδικό της Αρχιεπισκοπής Κύπρου

leontios

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s