Οι λαοί που τιμούν τους νεκρούς τους

Πριν από μερικές μέρες κορυφώθηκαν στο Λονδίνο οι εορτασμοί για τα εκατό χρόνια από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. Το επίκεντρο ήταν η καθιερωμένη τελετή στο λιτό μνημείο στο Γουάιτχολ, στην καρδιά του Λονδίνου, αλλά, ειδικά  φέτος, και ο Πύργος του Λονδίνου. Εκεί υπολογίζεται ότι περισσότεροι από πέντε εκατομμύρια επισκέπτες είδαν τους τελευταίους μήνες, στην τάφρο του Πύργου, δίπλα από τον Τάμεση, το εντυπωσιακό θέαμα 888,246 κόκκινων κεραμικών παπαρούνων. Όσες αντιστοιχούν στους στρατιώτες και αξιωματικούς των βρετανικών και κοινοπολιτειακών δυνάμεων που σκοτώθηκαν ή έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια του Μεγάλου πολέμου (1914-1918). Αυτές τις μέρες, εκατοντάδες εθελοντές «ξεριζώνουν» τις παπαρούνες και τις συσκευάζουν για να σταλούν στους 600,000 χιλιάδες αγοραστές, που πλήρωσαν 25 λίρες για την καθεμία. Τα κέρδη από την τεράστια αυτή καλλιτεχνική – μνημειακή παρέμβαση θα καρπωθούν έξι φιλανθρωπικά σωματεία που συνδέονται με οργανώσεις βετεράνων στρατιωτών.

Η τάφρος με τις παπαρούνες γύρω από τον Πύργο του Λονδίνου. (η φωτογραφία λήφθηκε 12/9/14)

Η τάφρος με τις παπαρούνες γύρω από τον Πύργο του Λονδίνου. (H φωτογραφία λήφθηκε στις 12 Σεπτ. 2014.)

Η ευρηματική εικαστική επετειακή αναπαράσταση θα περάσει στην ιστορία ως ο μαζικότερος εορτασμός της «μέρας ανάμνησης», της 11ης Νοεμβρίου, όταν τιμάται στη Βρετανία και στις χώρες της Κοινοπολιτείας η μνήμη των πεσόντων στους δύο Παγκοσμίους πολέμους (ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, και στους άλλους πολέμους που ενεπλάκη η χώρα).

Στον σύγχρονο κόσμο, η πάλαι ποτέ θαλασσοκράτειρα Βρετανία είναι, πιθανότατα, η χώρα που αποδίδει τις μεγαλύτερες τιμές στους πεσόντες της στους πολέμους. Ήταν, εξάλλου, ο μεγάλος νικητής των δύο παγκοσμίων πολέμων. (Στη Ρωσία, επίσης, τιμάται με λαμπρότητα η επέτειος της νίκης στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο.) Τα κίνητρα (ή οι πιθανοί ιδεολογικοί συμβολισμοί) δεν θα μας απασχολήσουν εδώ. Είδαμε άλλοτε, σε αυτήν τη στήλη, πως στη σημερινή διεθνή τάξη πραγμάτων, μόνο οι «μεγάλες χώρες» έχουν το δικαίωμα «να μη ξεχνούν»…

Πέρα από τις όποιες ενστάσεις, λοιπόν, πρέπει να αναγνωρίσουμε στη Βρετανία την ευλαβική τήρηση μιας αρχαιοελληνικής αρετής: της τιμής προς τους νεκρούς (της). Όποιος επισκεφθεί ένα από τα χιλιάδες κοινοπολιτειακά στρατιωτικά κοιμητήρια ανά τον κόσμο, καταλαμβάνεται από συγκίνηση και δέος για την ευπρέπεια των χώρων και την καθαριότητα των ταφικών μνημείων. Και για να δώσω ένα παράδειγμα: Πριν από μερικούς μήνες, τον περασμένο Αύγουστο, αναζητώντας τάφους Κυπρίων στρατιωτών των δύο παγκοσμίων πολέμων στη Μακεδονία, επισκέφθηκα και το κοινοπολιτειακό στρατιωτικό κοιμητήριο Δοϊράνης, δίπλα από την ομώνυμη λίμνη, στα σύνορα με τα Σκόπια. Εκεί συνάντησα με έκπληξη ένα πολυμελές συνεργείο εργατών από τη Θεσσαλονίκη, που με σχολαστικότητα αντικαθιστούσε τις εκατοντάδες ταφικές πλάκες του κοιμητηρίου, καθώς είχαν φθαρεί από την πολυκαιρία, την υγρασία και τον ήλιο…  Η αρμόδια υπηρεσία των κοινοπολιτειακών τάφων φροντίζει, από την Άπω Ανατολή μέχρι τη Μεσόγειο, να αποδίδονται οι δέουσες τιμές, με μέτρο και λιτότητα, στους τάφους όσων σκοτώθηκαν στην υπηρεσία του Άγγλου βασιλιά.

Το στρατιωτικό κοιμητήριο Δοϊράνης, στη διάρκεια εργασιών αντικατάστασης των ταφικών μνημείων πεσόντων στρατιωτών του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. (Η φωτογραφία λήφθηκε 27/08/2014)

Το στρατιωτικό κοιμητήριο Δοϊράνης, στη διάρκεια εργασιών αντικατάστασης των ταφικών μνημείων πεσόντων στρατιωτών του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου. (Η φωτογραφία λήφθηκε στις 27 Αυγ. 2014.)

Αξίζει να συγκρίνουμε το βρετανικό πρότυπο με τα καθ’ ημάς: Τις ρητορείες στα «εθνικά μνημόσυνα» και την «εξέδρα των επισήμων» στις παρελάσεις. Ας αναλογιστούν, όσοι έχουν την αρμοδιότητα, εάν υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να τιμούμε, μαζικά, συνειδητά και έμπρακτα, τους πεσόντες μας στους ελληνικούς και παγκόσμιους πολέμους, στον αγώνα για την Ένωση και στην υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. «Ο Φιλελεύθερος» στις 15 Νοεμβρίου 2014

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s