Φτωχότερη η Κύπρος κατά έναν ποιητή

Έφυγε από τη ζωή την περασμένη Τρίτη ο φιλόλογος και ποιητής Ανδρέας Παστελλάς. Γεννημένος το 1932 στην Κάτω Πάφο, ο Παστελλάς σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στα Παιδαγωγικά. Από τους πιο σημαντικούς πνευματικούς ανθρώπους της «γενιάς του Αγώνα» και της «γενιάς της Ανεξαρτησίας» συμμετείχε ενεργά στην πολιτιστική ζωή της Κύπρου, και ειδικότερα της Λεμεσού. Εργάστηκε ως φιλόλογος καθηγητής, ενώ διετέλεσε γυμνασιάρχης και επιθεωρητής φιλολογικών μαθημάτων. Από την πολιτιστική του δράση των τελευταίων χρόνων ο ίδιος τόνιζε τη συμμετοχή του στον Γλωσσικό Όμιλο Κύπρου.

Ο Χώρος Διασποράς (1970) και ο Μεταθανατίως αποσχηματισθείς (1995) ήταν οι δύο, μόνον, ποιητικές συλλογές που εξέδωσε, που τον κατέταξαν στις πιο σημαντικές ποιητικές φωνές της Κύπρου. Στον τόμο «Τα καθ’ οδόν. Φιλολογικά και Κριτικά κείμενα» (2002) έχει συγκεντρωθεί το απόσταγμα της φιλολογικής και κριτικής του πορείας, ενώ στο «Γκρίζο έως βαθύχρωμο σκούρο. Μικρές τομές και ανιχνεύσεις σε μεγάλα θέματα της καθημερινής ζωής» (2003) συνέλεξε άρθρα, δοκίμια και επιφυλλίδες του. Κείμενά του δημοσιεύθηκαν σε πολλά περιοδικά. Τις νεανικές δημοσιεύσεις στα «Κυπριακά Γράμματα» ακολούθησε η ενεργός συμμετοχή του στην έκδοση των «Κυπριακών Χρονικών» και της «Επιθεώρησης Λόγου και Τέχνης». Θαρρώ πως η τελευταία του δημοσίευση ήταν το άρθρο στην αθηναϊκή «Νέα Ευθύνη», πριν ένα χρόνο ακριβώς, με τίτλο «Η κυπριακή γενιά του ’60: Έξαρση και ματαίωση». Από τις άγνωστες του εργασίες, με ιστορικό ενδιαφέρον, ήταν η συμμετοχή του στη συγγραφή του τεύχους «Shadow over Cyprus» που εξέδωσε το 1964 το «Cultural Centre Limassol» και παρουσίαζε τις τουρκικές ακρότητες στην Κύπρο το 1958 και το 1963-1964.

Έχοντας πάρει μέρος στον αγώνα της ΕΟΚΑ, ο Παστελλάς συνέχιζε να αγωνίζεται και να αγωνιά για την πατρίδα του και για την επιβίωση του Ελληνισμού στον τόπο μας. Παρακολουθούσε τα τεκταινόμενα, ενημερωνόταν με δίψα νέου ερευνητή για τις καινούριες εκδόσεις, ενδιαφερόταν για όσα γίνονταν στο Πανεπιστήμιο και στον «χώρο του πνεύματος», έδινε παρόν σε διαλέξεις και συνέδρια, σχολίαζε «φοινικίζουσες συμπεριφορές».

Το «Άδεια θρανία», ένας ύμνος του δασκάλου στους νεαρούς αγωνιστές της ΕΟΚΑ ήταν, πιθανότατα, το γνωστότερό του ποίημα. Έγραφε, εξάλλου, στον ίδιο τόνο για τον Αγώνα του 1955-1959: «Όπου και να σας βρίσκει το άδικο, αδελφοί, μνημονεύετε Γρηγόρη Αυξεντίου. Όπου και να σας απολείπει η πίστη, αδελφοί, μνημονεύετε Κυριάκο Μάτση, όπου η ελπίδα φλόγα κεριού τρεμοσβήνει, μνημονεύετε ηρώων και μαρτύρων, επιφανών και αφανών αδελφών ημών. Ιδού το σημείο σωτηρίας και η μόνη οδός ελευθερίας.» Με εντελώς διαφορετικά αισθήματα έγραψε για τα «φοινικικά εμπορεία» (1970), ενώ στη δεκαετία του 1990 περιέγραψε πικρά το «τοπίο παραλιακής πόλης», προβλέποντας σαρκαστικά το επερχόμενο τέλος του «κυπριακού θαύματος»:

(…) νιαγάρες εργάζονται πυρετωδώς

γεμίζουν βόθρους και παραδεξάμενα

φουκούδες μετά μπαταρίας

σ’ αναπεπταμένο πεδίο μάχης

μασέλες οκτακύλινδρες

σε ρυθμό

πιστονιών αερόψυκτων μηχανών

ρεψίματα και πορδές

η πολιτεία αγκομαχώντας

καταβροχθίζει την ευτυχία της.

Οι τελευταίοι στίχοι δίνουν και απάντηση στο αφελές ερώτημα για την παρουσία των πνευματικών ανθρώπων σε περίοδο κρίσης. Η απουσία του, ειδικά στα επερχόμενα, θα είναι δυσαναπλήρωτη.

Δημοσιεύθηκε στην εφημ. “Ο Φιλελεύθερος”, στις 16 Φεβρουαρίου 2013.

Advertisements

One thought on “Φτωχότερη η Κύπρος κατά έναν ποιητή

  1. “Ο ΣΚΑΤΖΟΧΟΙΡΟΣ ΠΟΥ ΕΠΕΖΗΣΕ”

    Εκεί που όλοι τον είχαν ξεγραμμένο
    τον εύχονταν για ξεγραμμένο
    ερχόταν μόνος.
    Μέσα από λοιμούς, λυγμούς
    ισοπεδώσεις
    εκχερσώσεις
    επιχωματώσεις
    αργά διέσχιζε το δρόμο κουτσαίνοντας.
    Λάτρεις κρανοφόροι του μετάλλου τον παραμόνευαν.
    Μελανηφοροι πεφυσιωμένοι επιβήτορες των μηχανών
    επίβουλοι τον περίμεναν
    βαθιά μέσα τους πονώντας για τη χαμένη ηδονή

    ―Νάτον θα πέσει!

    Μέσα σε πανδαιμόνιο χαρούμενων κλάξον τον
    περίμεναν.
    Εκείνος προχωρούσε ανέγγιχτος
    με χείλι μισάνοιχτο
    γκριμάτσα πόνου ή χαμόγελο
    κάπνιζε το τσιγάρο του
    φρενοβλαβής, ίσως, και περήφανος.»

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s