Πρακτικά Ημερίδας για τον Κώστα Προυσή,

Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ (εκδ.), Κώστας Προυσής (1911-1993). Πρακτικά Ημερίδας για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του, Λευκωσία 2012.

Κυκλοφόρησαν πριν από λίγες βδομάδες τα Πρακτικά της Ημερίδας που οργάνωσε το Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στις 5 Νοεμβρίου 2011 για να τιμηθούν τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σημαντικού Κύπριου φιλόλογου. Όπως είναι γνωστό, η βιβλιοθήκη και το αρχείο του Προυσή (που από το 1948 είχε εγκατασταθεί μόνιμα στις ΗΠΑ) έχουν δωριθεί μεταθανατίως στο Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ και έχει ήδη γίνει η πρώτη φάση  της ταξινόμησης τους.

Στον τόμο των Πρακτικών περιλαμβάνονται το Καλωσόρισμα του Γενικού Διευθυντή του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, Ανδρέα Φυλακτού, οι χαιρετισμοί εκπροσώπου της οικογένειας Προυσή και του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Χρυσοστόμου και οι ανακοινώσεις:

Νίκος Παναγιώτου, «Η ζωή και το έργο του Κώστα Προυσή. Έκφραση ήθους και δόσιμο ψυχής»

Δώρος Θεοδούλου, «Ο Κατάλογος και το Αρχείο Κώστα Προυσή: Κάποιες ποσοτικές και ποιοτικές επισημάνσεις»

Αχιλλέας Αχιλλέως, «Αρχειακή συλλογή Κώστα Προυσή»

Κωστής Δανόπουλος, «Η Βιβλιοθήκη Κώστα Προυσή»

Ανδρέας Κουκουμάς (Άντης Κανάκης), «Από το έργο του Κώστα Προυσή στα “Κυπριακά Γράμματα”»

Πέτρος Παπαπολυβίου, «Τα φοιτητικά χρόνια του Κώστα Προυσή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1928-1934)»

Παναγιώτης Περσιάνης, «Ο Κώστας Προυσής ως εκπαιδευτικός»

Μιχάλης Κολοκασίδης, «Κώστας Προυσής – Μαθητικές αναμνήσεις»

Αριστείδης Κουδουνάρης, «Ποιο το πολιτικό πιστεύω του Κώστα Προυσή»

Απόσπασμα από το άρθρο μου, «Τα φοιτητικά χρόνια του Κώστα Προυσή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1928-1934)»:

«Η παρούσα ανακοίνωση επιχειρεί να παρουσιάσει τις κυριότερες πληροφορίες για τα φοιτητικά χρόνια του Κώστα Προυσή (1911-1993), ενός από τους κορυφαίους σύγχρονους Κυπρίους φιλολόγους. Ο Προυσής, που γεννήθηκε στην Αγκαστίνα της Μεσαορίας στις 26 Ιουνίου 1911,  όπου και τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο, αποφοίτησε από το Παγκύπριο Γυμνάσιο (1928) και, όπως θα δούμε στη συνέχεια, σπούδασε στην Αθήνα στο διάστημα 1928-1934. Έζησε δηλαδή στην Ελλάδα σε μια περίοδο έντονων ιδεολογικών αντιπαραθέσεων και κοινωνικών συγκρούσεων, που χρωμάτισαν την τελευταία βενιζελική διακυβέρνηση, και οδήγησαν στην παλινόρθωση της αντιβενιζελικής παράταξης, με τις εκλογές του Μαρτίου 1933 και το αποτυχημένο κίνημα του Νικόλαου Πλαστήρα, μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της εφιαλτικής ανόδου του φασισμού στην Ευρώπη. Στην Κύπρο, την ίδια περίοδο, η υποβόσκουσα σύγκρουση με τον κυβερνήτη Ronald Storrs  εκδηλώθηκε εκρηκτικά με την οκτωβριανή εξέγερση του 1931, που επέτρεψε στους Βρετανούς να επιβάλουν τη δικτατορία της «Παλμεροκρατίας», ύστερα από την καταστολή του αυθόρμητου και ανοργάνωτου λαϊκού ξεσπάσματος. Οι πολιτικές ελευθερίες των Κυπρίων ανεστάλησαν, η εκπαίδευση και η Εκκλησία τέθηκαν κάτω από τον αποικιακό έλεγχο και συγκεντρωτισμό, και το δικαίωμα έκφρασης περιορίστηκε. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κώστας Προυσής και οι υπόλοιποι εκπρόσωποι της κυπριακής «γενιάς του 30», που είχαν μεγαλώσει στη δεκαετία του 1920, των απογοητεύσεων και των αδιεξόδων του κυπριακού ενωτικού κινήματος, βρήκαν αναπάντεχα, ευρύ και αποκλειστικό πεδίο δράσης για τα φιλολογικά, λογοτεχνικά και εκπαιδευτικά / παιδαγωγικά τους ενδιαφέροντα και προβληματισμούς. Ειδικά για τον Κώστα Προυσή, η συμμετοχή του στις έντονες ιδεολογικές ζυμώσεις και αντιπαραθέσεις για το γλωσσικό και τα ευρύτερα εκπαιδευτικά, λογοτεχνικά και κοινωνικά ζητήματα που απασχολούσαν τη φοιτητική νεολαία και τον αθηναϊκό πνευματικό κόσμο του μεσοπολέμου, τον επηρέασε καθοριστικά στην κατοπινή λαμπρή φιλολογική και συγγραφική του πορεία. (…)

Συνοψίζοντας, είδαμε ότι ο Κώστας Προυσής πήρε το πρώτο συγγραφικό και εκδοτικό βάπτισμα με την πρωταγωνιστική εμπλοκή του στην ομάδα του περιοδικού «Μελέτη – Κριτική». Στην Αθήνα πήρε με ενυπόγραφα άρθρα προωθημένες θέσεις στο γλωσσικό από το 1931-1932, για τα οποία αξίζει να αναζητηθούν οι αντιδράσεις στον κυπριακό Τύπο, ειδικά στις παραδοσιακές εφημερίδες της Λευκωσίας και τον συντηρητικό κύκλο των καθηγητών του Παγκυπρίου Γυμνασίου. Η ανάμειξή του στον «Ακαδημαϊκό Όμιλο» και η στέρεη φιλολογική του παιδεία, του επέτρεψαν να συναναστραφεί και να συνεργαστεί με σημαντικούς καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών και γνωστούς λογοτέχνες. Αυτές τις γνωριμίες θα «εκμεταλλευτεί» ο Προυσής στα «Κυπριακά Γράμματα»: Μόνο στο πρώτο έτος του περιοδικού φιλοξενήθηκαν συνεργασίες Κυπρίων της Αθήνας ή που είχαν ζήσει στην Αθήνα (Σίμος Μενάρδος, Λεωνίδας Παυλίδης, Τεύκρος Ανθίας, Λουκής Ακρίτας, Πυθαγόρας Δρουσιώτης, Παύλος Κριναίος Μιχαηλίδης, Τάκης Φραγκούδης) και πιθανότατα θα είχαν αναπτύξει εκεί φιλικές σχέσεις με τον Προυσή – πέρα βέβαια από τις γνωριμίες του μεγαλύτερου σε ηλικία (γενν. 1899) Αντώνη Ιντιάνου, ή δημοσιεύθηκαν ευμενή σχόλια των «επωνύμων» Κυπρίων της ελληνικής πρωτεύουσας, Νικ. Κλ. Λανίτη, Γιάγκου Τορναρίτη και Χρίστου Παντελίδη. Παράλληλα φιλοξενήθηκαν συνεργασίες (πάντα στην πρώτη χρονιά του περιοδικού) των Κ. Άμαντου, Ι. Συκουτρή, Β. Τατάκη, Ν. Β. Τωμαδάκη και Γ. Βαλέτα. Μπορούμε, λοιπόν, να ισχυριστούμε ότι τα φοιτητικά χρόνια του Προυσή στην Αθήνα ήταν μια περίοδος που απέβη καθοριστική όχι μόνο για τα κατοπινά βήματα του ίδιου του Αγκαστινιώτη φιλόλογου, αλλά και των «Κυπριακών Γραμμάτων», του σπουδαιότερου κυπριακού περιοδικού στον 20ό αιώνα. Ανάλογη, πιστεύουμε, επίδραση είχε στη φιλολογική παιδεία, την εκδοτική αισθητική αλλά και στη διαμόρφωση της γενικότερης ιδεολογίας του νεαρού Προυσή η ανάμειξη στο περιοδικό «Μελέτη – Κριτική», και όσα δημοσίευσε εκεί, το 1932. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα αμέσως κατοπινά «Κυπριακά Γράμματα» (1934-1956), είναι περιοδικό, όπως δηλώνεται στον υπότιτλο, «μελέτης και τέχνης», ενώ το προγενέστερο της «Μελέτης – Κριτικής» (1924-1925) περιοδικό του «δάσκαλου» για τον Προυσή, Μένου Φιλήντα, είχε τίτλο «Κριτική και Τέχνη».

Ο Κώστας Προυσής ανήκε στους χαρισματικούς φιλόλογους και πνευματικούς ανθρώπους της ανήσυχης γενιάς του μεσοπολέμου, της γενιάς της «Αργώς», που ήταν πολύ πιο προικισμένοι από το συνήθη μέσο όρο του «άριστου φοιτητή». Στο πλουσιότατο (εξωπραγματικού όγκου και ασύλληπτου εύρους αλληλογραφίας και όχι μόνο για τα στενά κυπριακά δεδομένα) Αρχείο του, που κληροδότησε γενναιόδωρα στις κυπρολογικές σπουδές και στους μεταγενέστερους μελετητές, αναμένεται να βρεθούν πολλές νέες πληροφορίες για τη ζωή και την πνευματική του δράση στην Αθήνα, στα έντονα χρόνια της αμφισβήτησης, του 1928-1934.

Σχολιάστε..

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s