Σαν σήμερα, τα πρώτα λεπτά της 14ης Μαρτίου 1957 απαγχονίστηκε στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας ο Ευαγόρας Μιλτιάδους Παλληκαρίδης, 19 χρονών, μαθητής του Ελληνικού Γυμνασίου Πάφου και ποιητής.

Ο απαγχονισμός του ήταν ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα της βρετανικής τυφλής αντεπαναστατικής καταστολής απέναντι στον αγώνα της ΕΟΚΑ και προκάλεσε αντιδράσεις σε πολλές χώρες του κόσμου, και βέβαια στην Ελλάδα, με επίκεντρο μια μεγάλη επεισοδιακή φοιτητική διαδήλωση στη Θεσσαλονίκη.

Από τον ελλαδικό Τύπο εκείνων των ημερών αναδημοσιεύω τρεις πρωτοσέλιδες γελοιογραφίες που απηχούν το οξύ αντιβρετανικό και αντιδυτικό κλίμα της ελληνικής κοινής γνώμης και την οικτρή εικόνα της καταρρέουσας και εξαχρειωμένης ηθικά βρετανικής αποικιακής αυτοκρατορίας και ειδικότερα του στρατάρχη Τζον Χάρντινγκ.

Η πρώτη είναι του Αρχέλαου από την εφημερίδα “Αθηναϊκή”, στο φύλλο της 15ης Μαρτίου 1957. O Αρχέλαος Αντώναρος μπορεί να είναι κυρίως γνωστός από τα σατιρικά του σκίτσα σε περιοδικά ποικίλης ύλης, ωστόσο υπήρξε και σημαντικός πολιτικός γελοιογράφος. Εδώ με τίτλο “Ο δήμιος της Κύπρου στήνει νέας αγχόνας” και λεζάντα μια στροφή από τον Εθνικό Ύμνο παρουσιάζει έναν μαχητή της ΕΟΚΑ που στεφανώνεται με στεφάνι όπου στα φύλλα του αναγράφονται τα ονόματα των εννιά απαγχονισθεντων στις Κεντρικές Φυλακές

Την ίδια μέρα, 15 Μαρτίου 1957 στο πρωτοσέλιδο της εφημ. “Μακεδονία” της Θεσσαλονίκης ο Φωκίων Δημητριάδης που ήταν αυτός που καθιέρωσε το σχέδιο της αγχόνης το οποίο παρέπεμπε ευθέως στις εφιαλτικές μνήμες από τη ναζιστική κατοχή και τις χιτλερικές θηριωδίες στηλιτεύει την υποκρισία του λεγόμενου “ελευθερου κόσμου”, Παραθέτοντας τη δήλωση του υπουργού Αποικιών Λέννοξ Μπόιντ ότι “ήρθησαν τα έκτακτα μέτρα εις την Κύπρον” παρουσιάζει τον Βρετανό πρωθυπουργό Μακμίλλαν όχι απλώς να χύνει κροκοδείλια δάκρυα αλλά να είναι κροκόδειλος, απευθυνόμενος στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ για την κατάσταση στην Ουγγαρία μετά τη σοβιετική εισβολή και να λέει “Μου σπαράζει την καρδιά αυτή η Ουγγαρία, μίστερ Ντάλλες!”. Στο βάθος ένα νησί, μια κρεμάλα και το όνομα Παλληκαρίδης…

Η τελευταία γελοιογραφία ανήκει κι αυτή στον Φωκίωνα Δημητριάδη, τον σημαντικότερο πολιτικό σκιτσογράφο της μεταπολεμικής Ελλάδας. Δημοσιεύθηκε στη “Μακεδονία” στις 17 Μαρτίου 1957. Ο στρατάρχης Χάρντινγκ παρουσιάζεται ως “ο αχόρταγος μινώταυρος της Κύπρου” που διψά για αίμα λέγοντας: “Παλληκαρίδης τέλος. Φέρτε μου κι άλλους!” Την αγχόνη φρουρεί μια άλλη στερεότυπη φιγούρα του Δημητριάδη, ένας Άγγλος στρατιώτης με πίπα, εικόνα που παραπέμπει και στη γνώριμη παρουσία του βρετανικού στρατού στην Ελλάδα την προηγούμενη δεκαετία, υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Και με ψεύτικα μεγάλα λόγια…

Η μακάβρια απαίτηση του “μινώταυρου της Κύπρου”, όπως την κατήγγειλε ο Δημητριάδης έμελλε, όπως είναι γνωστό, να διαψευστεί. Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ο νεότερος των εννιά ηρώων της αγχόνης, θα αποδεικνυόταν κι ο τελευταίος

Ας είναι αιωνία τους η μνήμη