Κύπριοι στην Αιολική γη, 1817

Η επέτειος της 25ης Μαρτίου, που θα γιορτάσουμε την ερχόμενη Τετάρτη, έστω και έγκλειστοι, εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων προστασίας από την επιδημία, μας επιτρέπει να παρουσιάσουμε σήμερα νέα, ενδιαφέροντα στοιχεία, για την πνευματική κατάσταση και την κίνηση των ιδεών στην Κύπρο στις παραμονές της ελληνικής επανάστασης. Έχουν δημοσιευθεί στην πρόδρομη ανακοίνωσή μου με τίτλο «Νεότερα […]

Από την ιστορία των επιδημιών στην Κύπρο

Τα όσα παρακολουθεί με ανησυχία η ανθρωπότητα τις τελευταίες ημέρες με την εξάπλωση του κορωνοϊού (και του πανικού), ξυπνούν ξεχασμένους θαμμένους εφιάλτες για τις επιδημίες που θέριζαν, ως άρματα δρεπανηφόρα, εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, γεννώντας τον τρόμο και μεγιστοποιώντας τις δεισιδαιμονίες των προηγούμενων γενιών. Στη νεότερη ιστορία της, η Κύπρος χτυπήθηκε από πολλά «θανατικά», όπως τα […]

Η ανομβρία του 1870-1873

Για μια από τις μεγαλύτερες θεομηνίες που έπληξαν την Κύπρο στη νεότερη ιστορία θα μιλήσουμε σήμερα, την ανομβρία του 1870-1873. Καθώς θεωρούμε εντυπωσιακό ότι αν και παρήλθαν μόλις 150 χρόνια από το πρώτο έτος της ανομβρίας (1870), τείνει να διαγραφεί εντελώς από την κυπριακή συλλογική μνήμη. Ο Φίλιος Ζαννέτος, στον πρώτο τόμο (1910) της «Ιστορίας […]

Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία: Σμύρνη 1919

Τα Χριστούγεννα του 1919 γιορτάστηκαν με ξεχωριστή αγαλλίαση από τους Έλληνες της Σμύρνης, σε ένα ιδιότυπο καθεστώς ημιελευθερίας, εν αναμονή της τελικής απελευθέρωσης. Την ελληνική διοίκηση στην πόλη, με Ύπατο Αρμοστή τον Αριστείδη Στεργιάδη, στήριζε από την Πρωτομαγιά του 1919 εκ μέρους των νικητών του Μεγάλου πολέμου το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα, που γρήγορα εξελίχθηκε στη […]

Ελληνική Σχολή Λεμεσού: 200 χρόνια από την ίδρυσή της

Συμπληρώνονται φέτος 200 χρόνια από την ίδρυση της Ελληνικής Σχολής Λεμεσού, ενός από τα εκπαιδευτήρια που εμφανίστηκαν κατά τις παραμονές της ελληνικής επανάστασης και μαρτυρούν την πνευματική άνοιξη που σημειώθηκε εκείνη την εποχή στην Κύπρο. Η εκπαιδευτική αναδημιουργία οφειλόταν εν πολλοίς στον θερμουργό ζήλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, του εθνομάρτυρα της 9ης Ιουλίου 1821, ιδρυτή της […]

Δύο άγνωστα κείμενα για την Αμμόχωστο (1844 και 1846)

Αναζητώντας τεκμήρια και πληροφορίες στα μικρασιατικά έντυπα για την Κύπρο του μακρού και άγνωστου 19ου αιώνος, εντόπισα πριν μερικά χρόνια ένα σύντομο «κυπριακό» άρθρο στο περιοδικό «Αποθήκη των ωφελίμων γνώσεων» της Σμύρνης, δημοσιευμένο στο τεύχος του Δεκεμβρίου 1844. Έχει τίτλο «Η πόλις Αμμόχουστος» και το υπογράφει ο Δημήτριος Ν. Φρανγκούδης. Κατά μια ατυχή συγκυρία, το […]

Σμύρνη, Μάιος 2019

Κορυφώνονται αυτές τις μέρες στην Ελλάδα οι ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Φέτος, έχουν ευρύτερες διαστάσεις, με κέντρο τη Θεσσαλονίκη, όπου έγινε ένα μεγάλο επιστημονικό συνέδριο για τη γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με οργανωτή την Έδρα Ποντιακών Σπουδών του ΑΠΘ, τα επίσημα εγκαίνια του Κέντρου Ποντιακών Ερευνών στο ίδιο […]

Ένα άγνωστο κείμενο για την Κύπρο του 1821 και του 1833

Σε πρόσφατο άρθρο μου στη φετινή Επιστημονική Επετηρίδα του Κέντρου Μελετών της Ιεράς Μονής Κύκκου, παρουσιάζω μια άγνωστη ανταπόκριση από την Κύπρο στην εφημερίδα του Ναυπλίου, «Χρόνος», με αναφορές στην κυπριακή εξέγερση του μοναχού Ιωαννικίου το 1833, στο περιθώριο του πρώτου τουρκοαιγυπτιακού πολέμου (1831-1833), δώδεκα χρόνια ύστερα από την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης του 1821. […]

Κυπριακές εκδόσεις για τη Μακεδονία, 1904-1908

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορικές, φιλολογικές και βιβλιογραφικές πτυχές των δεσμών Κύπρου – Μακεδονίας, που απηχούν και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των Ελλήνων Κυπρίων για όσα διαδραματίζονταν στη Μακεδονία στις αρχές του 20ού αιώνα είναι οι σχετικές κυπριακές εκδόσεις. Ένα σχεδόν άγνωστο κεφάλαιο για τη νεότερη κυπριακή γραμματεία, καθώς πρόκειται για δυσεύρετες σήμερα, ολιγοσέλιδες εκδόσεις, […]

100 χρόνια από τον θάνατο του Ανδρέα Θεμιστοκλέους

Την ερχόμενη βδομάδα συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τον θάνατο στη Λεμεσό, στις 13 Μαρτίου 1918, του Ανδρέα Θεμιστοκλέους (1843-1918). Μιας κορυφαίας φυσιογνωμίας της εποχής του, με καθοριστικό ρόλο στην «ενηλικίωση» του εθνικού κινήματος και στη δυναμική διεκδίκηση των πολιτικών αιτημάτων στην Αγγλοκρατία. Ο πατέρας του Ανδρέα, Δημήτριος Θεμιστοκλής (1792-1848), ήταν  σημαντικός λόγιος, με σπουδές στις […]