Η ισπανική γρίππη στην Κύπρο, 1918

Όσα βιώνουμε τις τελευταίες βδομάδες με την επέλαση της επιδημίας του κορονοϊού, σε έναν κόσμο που θεωρούσαμε απρόσβλητο από ανάλογους ξεχασμένους εφιάλτες, μας επιτρέπουν, εν μέσω «αυτοπεριορισμών» και γενικής ανησυχίας, να δούμε ορισμένα στοιχεία από το πέρασμα της ισπανικής γρίππης από το νησί μας, το 1918. Όσα θα διαβάσει ο αναγνώστης δεν θα περιορίσουν βεβαίως […]

Από την ιστορία των επιδημιών στην Κύπρο

Τα όσα παρακολουθεί με ανησυχία η ανθρωπότητα τις τελευταίες ημέρες με την εξάπλωση του κορωνοϊού (και του πανικού), ξυπνούν ξεχασμένους θαμμένους εφιάλτες για τις επιδημίες που θέριζαν, ως άρματα δρεπανηφόρα, εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, γεννώντας τον τρόμο και μεγιστοποιώντας τις δεισιδαιμονίες των προηγούμενων γενιών. Στη νεότερη ιστορία της, η Κύπρος χτυπήθηκε από πολλά «θανατικά», όπως τα […]

Η ανομβρία του 1870-1873

Για μια από τις μεγαλύτερες θεομηνίες που έπληξαν την Κύπρο στη νεότερη ιστορία θα μιλήσουμε σήμερα, την ανομβρία του 1870-1873. Καθώς θεωρούμε εντυπωσιακό ότι αν και παρήλθαν μόλις 150 χρόνια από το πρώτο έτος της ανομβρίας (1870), τείνει να διαγραφεί εντελώς από την κυπριακή συλλογική μνήμη. Ο Φίλιος Ζαννέτος, στον πρώτο τόμο (1910) της «Ιστορίας […]

Από το 2020 στο 1920

Πρωτοχρονιά σήμερα, και μαζί με τις ευχές σε όλους και όλες τους φίλους / φίλες του “Περί Ιστορίας” για καλή χρονιά, με υγεία, προσωπική και οικογενειακή ευτυχία και ελευθερία στον τόπο μας, θα δούμε τέσσερα αποσπάσματα από τα πρωτοχρονιάτικα πρωτοσέλιδα του 1920, στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Στη Λευκωσία, η παλιότερη εφημερίδα της πόλης, η […]

Ελληνική Σχολή Λεμεσού: 200 χρόνια από την ίδρυσή της

Συμπληρώνονται φέτος 200 χρόνια από την ίδρυση της Ελληνικής Σχολής Λεμεσού, ενός από τα εκπαιδευτήρια που εμφανίστηκαν κατά τις παραμονές της ελληνικής επανάστασης και μαρτυρούν την πνευματική άνοιξη που σημειώθηκε εκείνη την εποχή στην Κύπρο. Η εκπαιδευτική αναδημιουργία οφειλόταν εν πολλοίς στον θερμουργό ζήλο του Αρχιεπισκόπου Κυπριανού, του εθνομάρτυρα της 9ης Ιουλίου 1821, ιδρυτή της […]

Δύο άγνωστα κείμενα για την Αμμόχωστο (1844 και 1846)

Αναζητώντας τεκμήρια και πληροφορίες στα μικρασιατικά έντυπα για την Κύπρο του μακρού και άγνωστου 19ου αιώνος, εντόπισα πριν μερικά χρόνια ένα σύντομο «κυπριακό» άρθρο στο περιοδικό «Αποθήκη των ωφελίμων γνώσεων» της Σμύρνης, δημοσιευμένο στο τεύχος του Δεκεμβρίου 1844. Έχει τίτλο «Η πόλις Αμμόχουστος» και το υπογράφει ο Δημήτριος Ν. Φρανγκούδης. Κατά μια ατυχή συγκυρία, το […]

Περιπέτειες Κυπρίων προσκυνητών

Μια από τις πιο ισχυρές πατροπαράδοτες συνήθειες των Κυπρίων, που σχετίζεται άμεσα με το Πάσχα, είναι το προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Το «χατζιάτο» ήταν, για πολλές γενιές προγόνων μας, πόθος ιερός και όνειρο ζωής. Και μια συνήθεια που αφορούσε το πρώτο ταξίδι εκτός Κύπρου (συνήθως και το μόνο) των παππούδων και των γιαγιάδων μας, και […]

Όψεις της Αποικιοκρατίας στην Κύπρο

Παρουσιάστηκε προχθές, 4 Απριλίου 2019, στη Λευκωσία, η δίτομη ογκώδης έκδοση των Μύρωνος Χριστοφίδη και Λεωνίδα Φ. Λεωνίδου, «Χρονολόγιον Αγώνος ΕΟΚΑ (1954-1959). Κύρια ιδιοτυπία της έκδοσης είναι ότι ο πρώτος εκ των συγγραφέων, Μύρων Κ. Χριστοφίδης (1926-1988) κατέλειπε 1924 πυκνογραμμένες σελίδες χρονολογίου που έγραφε σχολαστικά κατά τη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ (από το 1956 […]

Ένα άγνωστο κείμενο για την Κύπρο του 1821 και του 1833

Σε πρόσφατο άρθρο μου στη φετινή Επιστημονική Επετηρίδα του Κέντρου Μελετών της Ιεράς Μονής Κύκκου, παρουσιάζω μια άγνωστη ανταπόκριση από την Κύπρο στην εφημερίδα του Ναυπλίου, «Χρόνος», με αναφορές στην κυπριακή εξέγερση του μοναχού Ιωαννικίου το 1833, στο περιθώριο του πρώτου τουρκοαιγυπτιακού πολέμου (1831-1833), δώδεκα χρόνια ύστερα από την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης του 1821. […]

Κυπριακές βιβλιοθήκες: παρελθόν, παρόν και μέλλον

Τα εγκαίνια του εντυπωσιακού κτιρίου της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου αποτελούν σημαντικό σταθμό στην ιστορία των κυπριακών βιβλιοθηκών και μεγάλο γεγονός για την πνευματική και πολιτιστική ζωή του τόπου. Τύχη αγαθή, η λειτουργία του νέου κτιρίου της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης στη Λευκωσία, συνέπεσε χρονικά με την επιστροφή και πάλι, ύστερα από την κτιριακή ανακαίνιση, της Δημοτικής […]