Η υποψηφιότητα του Δράμας (κατόπιν Σμύρνης) Χρυσοστόμου για την κυπριακή Αρχιεπισκοπή (1907-1908)

Καθώς πλησιάζει η εκατοστή επέτειος από την πυρπόληση και την καταστροφή της Σμύρνης, κορυφαίας πράξης της Μικρασιατικής τραγωδίας του 1922, θυμόμαστε σήμερα έναν από τους πρωταγωνιστές του δράματος, τον μητροπολίτη και νεομάρτυρα (αγιοποιηθέντα εδώ και μερικά χρόνια) Σμύρνης Χρυσόστομο Καλαφάτη. Τα συναισθήματα του Σμύρνης Χρυσοστόμου τις τραγικές ώρες της κατάρρευσης του μικρασιατικού μετώπου έχουν αποτυπωθεί […]

Πασχαλινές ευχές του 1922

Οι φετινές πασχαλινές μου ευχές συνδέονται με την επέτειο των εκατό χρόνων από τη Μικρασιατική καταστροφή. Το Πάσχα του 1922, στις 3 Απριλίου, ήταν για την ελληνική πολιτεία το τελευταίο που γιορτάστηκε με το ιουλιανό ημερολόγιο. Από το πρωτοσέλιδο εκείνης της ημέρας (3 Απριλίου 1922) στη μεγάλη αθηναϊκή (φιλοκυβερνητική, φιλοκωνσταντινική και αντιβενιζελική) εφημερίδα “Εμπρός” αποσπώ […]

Νεότερα στοιχεία για τον Κύπριο αγωνιστή του 1821 Χαράλαμπο Μάλη

Ο Χαράλαμπος Μάλης υπήρξε ο πιο διακεκριμένος Κύπριος αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης. Σημαντικά στοιχεία για τον Μάλη έρχονται στο φως στο υπό έκδοση βιβλίο μου «Πτυχές και διαθλάσεις του κυπριακού 1821: Πρόσωπα, σχέδια και σκιές» (εκδόσεις «Ρίζες», Λευκωσία 2022). Ο Μάλης (γενν. 1782) μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία στην Κωνσταντινούπολη, όπου εργαζόταν ως δάσκαλος. Τον κατήχησε […]

Ένας τόμος για τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης πριν και μετά τα Σεπτεμβριανά

Κυκλοφόρησε πρόσφατα, από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού (Ι.Α.Π.Ε.) του Δήμου Καλαμαριάς και τις εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη, στη Θεσσαλονίκη, σε επιμέλεια της Ελένης Ιωαννίδου και της Μαρίας Καζαντζίδου το βιβλίο «Ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης μετά τη Συνθήκη Ανταλλαγής Πληθυσμών (1923-2016)».   Ο τόμος, που ξεκινά με χαιρετισμό του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου και πρόλογο […]

Νέα στοιχεία για τις σφαγές της 9ης Ιουλίου 1821

Η επέτειος των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης έδωσε την αφορμή για πολλές νέες έρευνες και εκδόσεις. Ένα από τα πιο ισχνά κεφάλαια της σχετικής βιβλιογραφίας και των γνώσεών μας για το 1821 είναι οι οθωμανικές πηγές και σε αυτόν τον τομέα κυκλοφόρησαν μερικά πολύ σημαντικά βιβλία. Ένα από τα πιο πρόσφατα […]

Χριστουγεννιάτικες ευχές με μια εορταστική συνταγή Κύπριου αγωνιστή του 1821

Στο πνεύμα της μεγάλης επετείου του 2021 οι φετινές χριστουγεννιάτικές μου ευχές. Από ένα σπάνιο βιβλίο – συνταγολόγιο, το «Οικιακή Οικονομία, ερανισθείσα  εκ πολλών γαλλικών συγγραμμάτων», που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1842, με συγγραφέα τον αρχιμανδρίτη Θεόφιλο (ή Θεοφύλακτο) Θησέα, Κύπριο, όπως προσθέτει με υπερηφάνεια στο επίθετό του. Το 2009, το βιβλίο επανεκδόθηκε στη Λευκωσία […]

“Τρεις σκάλες Ιστορία”, ένα μυθιστόρημα για τον πόνο και τις σιωπές της κυπριακής τραγωδίας του 1974

Κυκλοφόρησε πριν από μερικές βδομάδες (Νοέμβριος 2020) από τις εκδόσεις Καστανιώτης, στην Αθήνα, το μυθιστόρημα του Σταύρου Χριστοδούλου “Τρεις σκάλες Ιστορία”. Πρόκειται για το τρίτο μυθιστόρημα του γνωστού Κύπριου δημοσιογράφου (γενν. 1963). Αυτή τη φορά ο Χριστοδούλου επιλέγει καθαρά “κυπριακό” θέμα, μάλιστα για μια από τις πιο λεπτές και συγκλονιστικές πτυχές του δράματος και των […]

Σεπτεμβριανά του 1955: Από τους κυπριακούς απόηχους

Σήμερα, μέρα που συμπληρώνονται 65 χρόνια από τα «Σεπτεμβριανά» θα σταχυολογήσουμε μερικές ενδιαφέρουσες κυπριακές αντιδράσεις για το πογκρόμ εις βάρος του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, της 6ης / 7ης Σεπτεμβρίου 1955, που ξέσπασε σχεδόν ταυτόχρονα με την επισημοποίηση του ναυαγίου της «Τριμερούς» στο Λονδίνο. Το τέλος της «Τριμερούς» δεν γράφτηκε στον Τάμεση, αλλά στον Βόσπορο όπου, αργά […]

Η Μονή της Χώρας, κατά τον Α. Γ. Πασπάτη (1877)

Η είδηση για τη μετατροπή του ιστορικού ναού της Μονής της Χώρας με τις μοναδικού κάλλους βυζαντινές τοιχογραφίες σε τζαμί προκαλεί θλίψη και αγανάκτηση. Ας σκεφτούμε όλοι και όλες, ειδικά όσοι ασχολούνται με τον πολιτισμό, ή δηλώνουν ή καμώνονται πως νοιάζονται για αυτόν, τη σπάνια ωραιότητα των τοιχογραφιών της Μονής, για να αντιληφθούμε στην έκτασή […]

Σατιρίζοντας το κυπριακό ιδίωμα στην Κωνσταντινούπολη του 1872

Στο τέταρτο τεύχος του εξαμηνιαίου περιοδικού «Κυπριακή Εστία», που κυκλοφορεί αυτές τις μέρες και είναι αφιερωμένο στον Κώστα Γ. Γιαγκουλλή και στο θεμελιώδες συγγραφικό και ερευνητικό του έργο στη μελέτη της κυπριακής λαϊκής γραμματείας και διαλέκτου, περιλαμβάνεται και το άρθρο μου «Σάτιρα στο κυπριακό ιδίωμα στην εφημ. «Ο Διογένης» της Κωνσταντινούπολης, Αύγουστος – Σεπτέμβριος 1872». […]